Σημειωτική για Αρχαρίους

Εισαγωγή

Αν μπείτε σε ένα βιβλιοπωλείο και ρωτήσετε που θα βρείτε ένα βιβλίο για Σημειωτική θα αντικρύσετε πιθανότατα ένα απλανές βλέμμα. Το χειρότερο είναι ότι μπορεί να σας ζητήσουν να ορίσετε τι είναι σημειωτική – κάτι κάπως δύσκολο, αν αναζητάτε έναν οδηγό για αρχαρίους. Και θα είναι ακόμη χειρότερα αν δεν ξέρετε τίποτε για σημειωτική, επειδή θα σας είναι δύσκολο να δώσετε έναν ορισμό απλό, χρήσιμο για βιβλιοπωλεία. Αν σας συνέβαινε ποτέ κάτι τέτοιο, θα συμφωνήσετε ίσως ότι το φρονιμότερο είναι να μη ρωτήσετε αλλά ν' αρχίσετε το ψάξιμο από το τμήμα της γλωσσολογίας

"Μια επιστήμη που μελετά τη ζωή των σημείων σε μια κοινωνία είναι νοητή. Θ’ αποτελούσε τμήμα της κοινωνικής ψυχολογίας και συνεπώς της γενικής ψυχολογίας. Θα την ονομάσω σημειολογία (από την ελληνική λέξη 'σημείο'). Η σημειολογία θα έδειχνε τι συνιστά σημεία και ποιοι νόμοι τα διέπουν. Αφού η επιστήμη αυτή δεν υπάρχει ακόμη, κανείς δεν μπορεί να πει τι θα ήταν. Αλλά έχει δικαίωμα ύπαρξης, μια προκαθορισμένη θέση. Η γλωσσολογία είναι απλώς τμήμα της γενικής επιστήμης της σημειολογίας. Οι νόμοι που διέπουν τη σημειολογία θα εφαρμόζονται στη γλωσσολογία κι αυτή θα οριοθετεί μια καλώς καθορισμένη περιοχή μέσα στη μάζα των ανθρωπολογικών δεδομένων." (Saussure, στο Innis 1986, 34-5)

Έτσι έγραφε ο ελβετός γλωσσολόγος Ferdinand de Saussure (1857-1913), ιδρυτής όχι μόνο της γλωσσολογίας αλλά επίσης αυτής που αναφέρεται τώρα συνηθέστερα ως σημειωτική (στο βιβλίο Μαθήματα Γενικής Γλωσσολογίας, το 1915). Εκτός από τον Saussure (συνήθης σύντμηση) σημαντικές φυσιογνωμίες στην ανάπτυξη της πρώιμης σημειωτικής αποτέλεσαν ο αμερικανός φιλόσοφος Charles Sanders Peirce (sic, προφέρεται περς – με κλειστό ε) (1839-1914) και αργότερα ο Charles William Morris (1901-1979).

 Κύριοι σύγχρονοι θεωρητικοί της σημειωτικής είναι ο Roland Barthes (1915-1980), ο Umberto Eco (γεν 1932), ο Christian Metz, η Julia Kristeva (γεν 1941), και ο Algirdas Greimas (γεν 1917).

 Μερικοί γλωσσολόγοι εργάζονται στα πλαίσια της σημειωτικής, όπως ο Roman Jakobson (1896-1982) και ο Michael A K Halliday. 

Μόρια, προθέσεις,επιρρήματα, λόγιες εκφράσεις

ΜΟΡΙΑ – ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ - ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ

"ΩΣ" - "ΣΑΝ" - "ΓΙΑ"

Τα μόρια ως, σαν, για, αν και συγγενικά, έχουν διαφορετική χρήση.

Το μόριο ως δηλώνει ιδιότητα ή αιτιολογική σχέση:.

·                                        (δήλωση ιδιότητας) Απέτυχε ως καθηγητής…

·                                        (δήλωση αιτιολογικής σχέσης) Ως μαθητής πρέπει να μελετά συνεχώς…

Το ουσιαστικό, το οποίο εισάγεται με το ως και επέχει θέση κατηγορου­μένου, παρακολουθεί την πτώση του προηγούμενου ουσιαστικού στο οποίο αναφέρεται, π.χ.

οι ενέργειες του, ως υπουργού οικονομικών (όχι. ως υπουργός Οικονομικών) υπήρξαν εύστοχες.

Όταν δεν πρόκειται για ιδιότητα, με περιοριστική σημασία, αλλά για κατά­σταση, το ως περιττεύει. π.χ.

Κατάσταση:

 Η Ελλάς ανακηρύχτηκε κράτος ανεξάρτητο (να είναι κράτος ανεξάρτητο)

Ιδιότητα με περιοριστική σημασία:

Η  Ελλάς ως κράτος ανεξάρτητο είναι μέλος του Ο.Η.Ε. (με την ιδιότητα του ανεξάρτητου κράτους).

Περιττεύει επίσης το ως με τη σημασία του για:

σκοπό της ζωής του είχε να υπηρετήσει την επιστήμη - όχι: ως σκοπό της ζωής του.

Το μόριο σαν δηλώνει παραμοίοηση ή εξομοίωση, π.χ.

Παρομοίωση:

τρέχει σαν λαγός (όπως ένας λαγός)

Εξομοίωση:

 Είναι φιλότιμος σαν τον Γιάννη, (όσο και ο Γιάννης).

Το ομοιωματικό σαν, όταν συνοδεύει αντωνυμία ή ουσιαστικό με άρθρο συντάσσεται με αιτιατική. π.χ.

είναι σαν εσένα II μαύρος σαν τον κόρακα - αλλά: μαύρος σαν κόρακας.

Το μόριο για δηλώνει:

αμφίβολη ιδιότητα: περνά για άνθρωπος.

σκοπό: τον είχε για φύλακα.

καταλληλότητα: αυτός κάνει για διευθυντής. προτροπή: για να δω τι θέλει.

Λάθη κατά την εκφορά μερικών λέξεων

Σωστός τύπος

Λάθος τύπος

Ακατονόμαστος	ακατανόμαστος
Απαρέγκλιτος	απαρέκλιτος
Απαρχαιωμένος	απαρχειωμένος
Απολωλός πρόβατο	Απολωλόν πρόβατο
Γενεαλογικός	γενεολογικός
Γενετικό	γεννετικό
Κοινότοπος	κοινότυπος
Περιβαλλοντολογικός	περιβαντολλογικός
Προγεννητικός έλεγχος	Προγενετικός έλεγχος
Προπετής	προπέτης
υποβολιμαίος	υποβολιμιαίος
Αποτάθηκα	αποτάνθηκα
διανοήθηκαν	διανοήθησαν
Να επιστήσω	Να εφιστήσω
Καταχωρίζω στοιχεία	Καταχωρώ στοιχεία
Καταχωρίστηκε	καταχωρήθηκε
παρεισφρέω	παρεισφρύω
Περιθάλπω	περιθάλπτω
Σιωπάς	σιωπείς
Τίθενται	τίθονται
υπηρετώ	υπερετώ
Φώναξέ τες	Φώναξέ τις
παρεμπιπτόντως	περεπιπτόντως
Στη διαπασών	Στο διαπασών
Αγοραφοβία	αγοροφοβία
Αεριωθούμενο	αερωθούμενο
Αμάλγαμα	αμάγαλμα
Στο Γουδί	Στου Γουδή
Παρονομαστής	παρανομαστής
Ρολό χαρτιού	Ρολός χαρτιού
Συμπαρομαρτούντα	συμπαραμαρτούντα
συνονθύλευμα	συνοθύλευμα
Υποθηκοφυλακείο	υποθηκοφυλάκιο
Απαθανατιζω	Αποθανατίζω
Αντεπεξέρχομαι	ανταπεξέρχομαι
Άνοιξε ο ασκός του Αιόλου	…οι ασκοί του Αιόλου
Δεν έχει που την κεφαλήν κλίνη	Δεν έχει που την κεφαλήν κλίναι
Δια του λόγου το ασφαλές	Δια του λόγου το αληθές
Εκ των ων ουκ άνευ	Εκ των ουκ άνευ
Μέτρον άριστον	Παν μέτρον άριστον
Πνέει τα λοίσθια	Πνέει τα ολίσθια
Υπέρ το δέον	Υπέρ του δέοντος
Όσον αφορά	Ως  αναφορά
Χάρμα ιδέσθαι	Χάρμα ειδέναι
Αδιακρίτως φύλου	Αδιακρίτου φύλου
Ανάκαθεν	Από ανέκαθεν
Ανεξαρτήτως ηλικίας	Ανεξαρτήτου ηλικίας
Δίνω το «παρών»	Δίνω το παρόν
Αυτός καθαυτόν	Αυτός καθαυτός
Δυνάμει	Εν δυνάμει
Εν πάση περιπτώσει	Εν πάσει περιπτώσει
Επί το έργον	Επί τω έργω
Λόγου χάριν/χάρη	Λόγω χάριν
Μακρόθεν	Εκ του μακρόθεν
Εμφορούμαι	ευφορούμαι
εξοκέλλω	εξοκείλλω
Διηθώ	διηθίζω
Η ψήφος	Ο ψήφος
Μεγέθυνση	μεγένθυση