Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΣΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ

Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΣΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ

Ο κινηματογράφος μας θυμίζει συχνά, με άμεσο ή έμμεσο τρόπο, ορισμένες σκληρές αλήθειες τις οποίες δυστυχώς τείνουμε να ξεχνάμε στην καθημερινότητά μας...

Δέκα ταινίες - γροθιά στο στομάχι - γύρω από το bullying, τον εκφοβισμό, την ενδοσχολική σωματική ή ψυχολογική βία.
Carrie (1976), του Μπράιαν Ντε Πάλμα
Η 17χρονη Κάρι βιώνει καθημερινά την κακοποίηση, τόσο στο σχολείο από τις συμμαθήτριές της, όσο και στο σπίτι της από την υπερβολικά θρησκόληπτη μητέρα της, όταν τυχαία ανακαλύπτει ότι διαθέτει το χάρισμα της τηλεκίνησης. Μια ταπεινωτική φάρσα ωστόσο τη βραδιά του σχολικού χορού θα οδηγήσει τη νεαρή κοπέλα στα καταστροφικά όριά της. Βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο του μετρ του τρόμου, Στίβεν Κινγκ, πρόκειται για την ταινία που καθιέρωσε τον Ντε Πάλμα.
Karate Kid (1984), του Τζον Άβιλντσεν
Μπορεί να τη θυμόμαστε για τα «wax in, wax out» του κυρίου Μιγιάγκι και την... κουτσή κλωτσιά, ωστόσο πρόκειται για μια από τις πρώτες ταινίες που ασχολούνται -έστω και επιδερμικά- με το φαινόμενο του bullying. Οι απλοποιημένες ασιατικές διδαχές «παντρεύονται» με την αμερικανική λογική της αυτοάμυνας, για ένα τελικό χολιγουντιανό «stand your ground» μήνυμα...
Forrest Gump (1994), του Ρόμπερτ Ζεμέκις
«Run Forrest run...». Ο Τομ Χανκς τρέχει για να ξεφύγει από τους νταήδες και καταλήγει να διασχίζει το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, παρευρισκόμενος σε ιστορικά γεγονότα - των οποίων τη σπουδαιότητα ο ίδιος δε φαίνεται να αντιλαμβάνεται ποτέ. Ένας ανθρώπινος ύμνος γύρω από το αμερικανικό όνειρο, με έντονα διδακτικό ωστόσο τόνο.
Bully (2001), του Λάρι Κλαρκ

Ο αυτισμός στον κινηματογράφο...

Ο αυτισμός αποτελεί μία σοβαρή νεύρο-ψυχιατρική διαταραχή, που διαρκεί μία ολόκληρη ζωή και είναι συνήθως παρούσα από τη γέννηση του παιδιού.Στο πλαίσιο αυτής της διαταραχής εμποδίζεται ή δυσκολεύεται η ανάπτυξη ορισμένων ψυχολογικών δεξιοτήτων, που είναι ζωτικές για την ψυχο-κοινωνική λειτουργία και επάρκεια του ανθρώπου. Οι δεξιότητες αυτές σχετίζονται με την κοινωνική συναλλαγή και αμοιβαιότητα, την επικοινωνία και την οργάνωση πρόσφορης και σκόπιμης δραστηριότητας.Στις περιοχές αυτές, τα αυτιστικά άτομα εμφανίζουν σημαντικές δυσκολίες και χαρακτηριστικές αποκλίσεις.  [Βικιπαίδεια]

Και να θυμόμαστε πάντα: οτιδήποτε δεν είναι ίδιο με εμάς, δεν είναι απαραίτητα εχθρικό. Είναι απλώς και ουσιαστικώς... διαφορετικό!

Extremely loud and Ιncredibly close - Εξαιρετικά δυνατά και απίστευτα κοντά [2011]

Πρωταγωνιστής ο 9χρονος Oskar, ένα χαρισματικό παιδί που φαίνεται να πάσχει από κάποια μορφή αυτισμού κι αυτό κάνει την καθημερινότητά του και την επικοινωνία του με τους υπολοίπους δυσκολότερη. Γνωρίζοντας την αγάπη του για τους γρίφους, ο πατέρας του επινοεί παιχνίδια αναζήτησης, που στόχο έχουν να βοηθήσουν τον Oskar να ξεπεράσει τις φοβίες του. Όταν o πατέρας σκοτώνεται στους Δίδυμους Πύργους, ο Oskar μένει μόνος του με τη μητέρα του και σε μια προσπάθεια να τον ξανανιώσει κοντά του, αποφασίζει να συνεχίσει ένα παιχνίδι που είχαν αφήσει στη μέση: την αναζήτηση της 6ης περιοχής της Νέας Υόρκης. Δείτε το trailer.

Ταινίες κατά του ρατσισμού και της βίας

«Strange Fruit»,

Ένα καταπληκτικό video-animation με τον τίτλο «Strange Fruit», έρχεται να δώσει απάντηση στον αν ο ρατσισμός είναι επιδημία και πώς μπορούμε να σταματήσουμε την εξάπλωσή του και να πολεμήσουμε το κακό στη ρίζα του.

Το τρυφερό και συγκινητικό animation παρουσιάζει την ειρηνική καθημερινότητα ενός πατέρα και του γιου του που διακόπτεται από ένα άγνωστο αγόρι, διαφορετικού χρώματος από τους ίδιους.
Το βίντεο που σκηνοθέτησαν οι Shimi Asresay και Hili Noy έχει κερδίσει αμέτρητα βραβεία, μεταξύ των οποίων τη μαθητική διάκριση, στο 9ο Αnimfest της Αθήνας.
Πρόκειται για μία αλληγορία που πραγματεύεται τα φαινόμενα του ρατσισμού ως επίκτητη πολιτιστική επιδημία και το ζήτημα της προσωπικής συνείδησης του καθενός από εμάς, σε σχέση με την εκπαίδευση που λαμβάνουμε από την οικογένεια και το περιβάλλον μας.
Μπορούμε πραγματικά να επιμείνουμε στο προσωπικό μας σύστημα πεποιθήσεων, όταν αυτό που πρέπει να πιστέψουμε, υπαγορεύεται σε εμάς;
Η ταινία παρουσιάζει το πόσο εύκολα μπορούμε να αποκτήσουμε το φόβο και το μίσος για τους «ξένους», καθώς και το πόσο εύκολα μπορεί τελικά να γίνουμε οι ίδιοι «ξένοι».

Πηγή: http://www.mothersblog.gr/news/item/17607-saronei-ta-vraveia-to-parakseno-froyto--ena-sygklonistiko-vinteo-kata-tou-ratsismoy#ixzz3FG500yj4

Ο  Schwarzfahrer (λαθρεπιβάτης)του σκηνοθέτη Pepe Danquart είναι μια ταινία μικρού μήκους και έχει κερδίσει το όσκαρ ταινίας μικρού μήκους το 1994.Θέμα της, η καταδίκη του καθημερινού ρατσισμού μέσα από μια ιστορία σε ένα τραμ: Ένας νεαρός νέγρος μπαίνει σε τραμ, μια ηλικιωμένη του φαίρεται άσχημα και μονολογώντας τον προσβάλλει συνεχώς και αυτόν, αλλά και τους άλλους μετανάστες. Στο τέλος ο νεαρός νέγρος, παίρνει την εκδίκησή του. Οι υπόλοιποι επιβάτες παρακολουθούν σιωπηλοί τα γεγονότα.

Αγγελική Κορκοβέλου

Ο ρατσισμός στον κινηματογράφο

Κατάλογος ταινιών για προβληματισμό στην τάξη

  Ο ρατσισμός δεν είναι φαινόμενο της εποχής μας, αλλά φαινόμενο κάθε εποχής. Είναι ο φόβος του ξένου και του άγνωστου, «του από αλλού φερμένου», όπως θα έλεγε ο Ελύτης. Ο ξένος, που έρχεται από άλλο τόπο, φέρνει τη δική του κουλτούρα, αλλιώτικη από τη δική μας, γίνεται φορέας μιας επιμειξίας και προκαλεί το φόβο της νόθευσης και παραποίησης συμπεριφορών και ήθους μιας συγκεκριμένης ομάδας ανθρώπων.

Στην πορεία κάθε λαού θα ανακαλύψουμε πολλά ψήγματα εκείνου που αργότερα θα ονομαστεί «ρατσισμός». Σε περιόδους κρίσης έκανε οδυνηρά τη δυναμική του εμφάνιση, όπως στην Αμερική και στην Ευρώπη. Το θέμα των νέγρων, από τη μια, και των Εβραίων, από την άλλη, είναι τα πιο εμφανή παραδείγματα άκρατου ρατσισμού. Στην Ελλάδα, μετά τους πρόσφυγες το 1922, η σύγχρονη μετανάστευση, νόμιμη ή παράνομη, επαναφέρει το πρόβλημα στην επικαιρότητα.

   Κι επειδή η τέχνη είναι καθρέφτης της κοινωνίας και κάθε πτυχή της ανθρώπινης δραστηριότητας κεντρίζει τον καλλιτέχνη, επόμενο είναι τα ζητήματα του ρατσισμού να εισβάλουν και στις κινηματογραφικές αίθουσες. Κάποιες κινηματογραφικές ταινίες προβάλλουν, άμεσα ή έμμεσα, ξενοφοβικές και ρατσιστικές αντιλήψεις και συμπεριφορές. Υπάρχουν όμως και πολλοί σκηνοθέτες που έδειξαν ευαισθησία στο πρόβλημα  και οι εκφάνσεις αυτής της ευαισθησίας επίσης πολλές και ποικίλες.

 Η δική μας διαδρομή στον κόσμο του κινηματογράφου δεν φιλοδοξεί να επιχειρήσει μια τυπολογία αυτών των ταινιών. Σκοπός της είναι να επιλέξει κάποιες από αυτές που αντιμετώπισαν με ευαισθησία και διεισδυτικότητα τα σχετικά ζητήματα, να επισημάνει την ιδιαίτερη οπτική γωνία από την οποία βλέπει κάθε δημιουργός το θέμα του και να δείξει τη μεγάλη ποικιλία των προσεγγίσεων των θεμάτων. Οι ταινίες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο που ακολουθεί θα μπορούσαν να αποτελέσουν εποπτικό υλικό, κοινωνιολογικού ή ανθρωπολογικού περιεχομένου, για την ευαισθητοποίηση των μαθητών του ελληνικού σχολείου στα θέματα του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και των διακρίσεων, εφόσον τέτοια φαινόμενα παρατηρούνται και στη χώρα μας. Και τέλος μερικές χρήσιμες και πρακτικές πληροφορίες.

-       Η έρευνά μας αφορά τη συγκέντρωση ταινιών μυθοπλασίας, αλλά και ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους, από τον ελληνικό και τον ξένο κινηματογράφο, που έχουν διακριθεί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

-       Οι ταινίες που έχουν επιλεγεί επιχειρούν να φωτίσουν την ανθρώπινη πλευρά του προβλήματος, όπως το αίσθημα της απομόνωσης και του αποκλεισμού και, γενικά, των σχέσεων μεταξύ ημεδαπών και αλλοδαπών.

-       Οι ταινίες δεν είναι όλες κατάλληλες για μαθητές μικρής ηλικίας, γι’ αυτό απαιτείται η κρίση του διδάσκοντος για την καταλληλότητα του περιεχομένου τους (πριν την προβολή, είναι απαραίτητο να έχει δει ο ίδιος την ταινία).

-       Οι περισσότερες από τις προτεινόμενες ταινίες βρίσκονται εύκολα στα καταστήματα ενοικίασης βιντεοκασετών ή στους φορείς που αναφέρονται στο τέλος παρόντος αφιερώματος. 

---

Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

1.    Κοράκια (Το παράπονο του νεκροταφείου): Τάκης Σπετσιώτης, 1991.

Το ομότιτλο λογοτέχνημα του μεγάλου Έλληνα λογοτέχνη Εμμανουήλ Ροΐδη ενέπνευσε τον σκηνοθέτη, ώστε να δημιουργήσει μια ταινία για την εσωτερική μετανάστευση. Στη Σύρο, στα τέλη του 19^ου αιώνα, ένας φτωχός ψαράς πουλάει την περιουσία του και μεταναστεύει στην Αθήνα με τη γυναίκα του και τα επτά παιδιά τους, στηριζόμενος στις ψεύτικες υποσχέσεις ενός πολιτικού παράγοντα για καλύτερη ζωή. Τα προβλήματά τους όμως γίνονται περισσότερα και το μόνο που  «επιτυγχάνεται» είναι μια θέση νεκροθάφτη στο κοιμητήριο της περιοχής. Η πικρή ειρωνεία του Εμμ. Ροΐδη μεταφέρεται και στην ταινία, η οποία είναι μεν ταινία εποχής αλλά με αναμφισβήτητη διαχρονικότητα.

2.    Βερύκοκκα στο καλάθι: Τάκης Τουλιάτος, 1992.

Η ταινία εκφράζει την αγωνία της διατήρησης της ταυτότητας των Ελλήνων μεταναστών στην Ευρώπη. Στην Πολωνία το 1991 ένας πατέρας και ο θετός γιος του, Έλληνες πολιτικοί πρόσφυγες, κατοικούν σε μια γειτονιά ανθρακωρύχων εδώ και σαράντα χρόνια. Τα μόνιμα ερωτήματα τι είναι η πατρίδα και ποια είναι τελικά η πατρίδα διατρέχουν την ταινία και οδηγούν σε ένα βαθύτατο προβληματισμό.

3. Απ’ το χιόνι: Σωτήρης Γκορίτσας, 1993.

Η υπόθεση της ταινίας είναι η κάθοδος δύο φίλων βορειοηπειρωτών από τα χιόνια της Αλβανίας έως τη ζέστη στην καρδιά της Αθήνας. Στην Αθήνα βρίσκονται αντιμέτωποι με το ρατσισμό των Αθηναίων, την πείνα, την εξαθλίωση, το θάνατο και γενικά το γκρέμισμα των ονείρων τους. Η μόνη λύση είναι η επιστροφή τους στην Αλβανία. Η αμεσότητα και η αληθοφάνεια της  ταινίας την κάνουν να μοιάζει με ντοκιμαντέρ. 

Mαγεία στο Σεληνόφως: Γούντι Άλεν

• 

Αν κάτι ξέρει να κάνει καλύτερα από τον καθένα ο Γούντι Άλεν, αυτό είναι να υφαίνει απολαυστικούς χαρακτήρες και να πλαισιώνει τις ιστορίες του με μία μαγευτική ατμόσφαιρα. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και στην καινούργια ταινία του που μπορούμε να απολαύσουμε από σήμερα στις κινηματογραφικές αίθουσες με τίτλο "Μαγεία στο Σεληνόφως" (Magic in the Moonlight). Η ιστορία μας μεταφέρει στη γαλλική Ριβιέρα της δεκαετίας του '20, στις όμορφες αμμουδιές της Κυανής ακτής, στις μαγευτικές αριστοκρατικές επαύλεις, τα τζαζ μπαρ, τα αυτοκίνητα και τα ρούχα της εποχής. 

Ο Κόλιν Φερθ ενσαρκώνει έναν πραγματιστή Εγγλέζο, τον Στάνλεϊ Κρόφορντ, που είναι ταγμένος απόλυτα στον ορθολογισμό και την επιστήμη, παρ' όλο που είναι ένας από τους πιο διάσημους μάγους της εποχής του. Στην πραγματική ζωή του όμως, απόλυτα προγραμματισμένη και ρυθμισμένη ώστε να διατηρεί τον τέλειο έλεγχο και την αυτοκυριαρχία του, δεν έχει αφήσει χώρο για τη μαγεία. Απολαυστικός στις ατάκες, με τον κυνισμό και το μαύρο χιούμορ (εξάλλου ο Γούντι Άλεν σκηνοθετεί) αναλαμβάνει την αποστολή να αποκαλύψει την απάτη μιας γοητευτικής "μάγισσας" που έχει πείσει μία πάμπλουτη οικογένεια βιομηχάνων ότι είναι πραγματικό μέντιουμ. Η γοητευτική Έμμα Στόουν στήνει γύρω του μία ολόκληρη πλεκτάνη, η οποία προσπάθεί να ανατρέψει τον ορθολογικό του κόσμο και τις σταθερές πάνω στις οποίες έχει χτίσει ολόκληρη τη φιλοσοφία ζωής του. 

Καθώς προχωράει η ιστορία, ο πρωταγωνιστής βρίσκεται αντιμέτωπος με υπαρξιακές και εσωτερικές αναζητήσεις και καλείται να αμφισβητήσει τις βεβαιότητες του, θέτοντας ερωτήματα και στον θεατή. Έχει αξία λίγη μαγεία στη ζωή μας; Πρέπει να αφεθούμε σε αυτό που δεν μπορούμε να ελέγξουμε ή πρέπει όλα να τα υποτάξουμε στους κανόνες της λογικής;

Από την ταινία του Γούντι Άλεν δεν λείπει σχεδόν τίποτα, εκτός από το βάθος στον τρόπο που εξελίσσεται η πλοκή και η υπόθεση, που μοιάζει από ένα σημείο και μετά προβλέψιμη και στερεοτυπική χωρίς ιδιαίτερες ανατροπές. Κατά τα άλλα, παραμένει μία ποιοτική ερωτική κωμωδία, που θα μας αποκαλύψει ακόμα έναν "μαγικό" κόσμο, από αυτούς που ξέρει να σκιαγραφεί ο διάσημος σκηνοθέτης.

1984: Τζορτζ Όργουελ

ο εμβληματικό μυθιστόρημα του Τζορτζ Όργουελ συμπληρώνει φέτος 65 χρόνια από την κυκλοφορία του. Η οξεία κριτική που ασκεί στα απολυταρχικά καθεστώτα και η διαρκής κατάργηση των ατομικών ελευθεριών στον φανταστικό κόσμο της Ωκεανίας -ο οποίος εμπνέεται από τη σταλινική δεσποτεία- μεταφέρονται στη μεγάλη οθόνη διά χειρός Michael Radford. Ωκεανία 1984. Ο Ουίνστον Σμίθ είναι κυβερνητικός υπάλληλος και μέλος του εξωτερικού κόμματος της Ωκεανίας, μιας από τις τρεις χώρες που υπάρχουν στον πλανήτη. Την Ωκεανία διοικεί το κόμμα, που καταλύει κάθε έννοια ελευθερίας παρακολουθώντας τους πάντες, ακόμα και μέσα στα σπίτια τους. Χάρη στις τηλεοθόνες, όλοι ελέγχονται από τον Μεγάλο Αδερφό. Η ελευθερία έκφρασης αλλά ακόμα και σκέψης έχει ποινικοποιηθεί. Ο Ουίνστον προσπαθεί να εναντιωθεί σε αυτήν την κατάσταση κάνοντας δύο αδιανόητα πράγματα: σκέφτεται ενώ απαγορεύεται και ερωτεύεται. [Πηγή: www.doctv.gr]

ο εμβληματικό μυθιστόρημα του Τζορτζ Όργουελ συμπληρώνει φέτος 65 χρόνια από την κυκλοφορία του. Η οξεία κριτική που ασκεί στα απολυταρχικά καθεστώτα και η διαρκής κατάργηση των ατομικών ελευθεριών στον φανταστικό κόσμο της Ωκεανίας -ο οποίος εμπνέεται από τη σταλινική δεσποτεία- μεταφέρονται στη μεγάλη οθόνη διά χειρός Michael Radford. [Πηγή: www.doctv.gr]

ο εμβληματικό μυθιστόρημα του Τζορτζ Όργουελ συμπληρώνει φέτος 65 χρόνια από την κυκλοφορία του. Η οξεία κριτική που ασκεί στα απολυταρχικά καθεστώτα και η διαρκής κατάργηση των ατομικών ελευθεριών στον φανταστικό κόσμο της Ωκεανίας -ο οποίος εμπνέεται από τη σταλινική δεσποτεία- μεταφέρονται στη μεγάλη οθόνη διά χειρός Michael Radford. Ωκεανία 1984. Ο Ουίνστον Σμίθ είναι κυβερνητικός υπάλληλος και μέλος του εξωτερικού κόμματος της Ωκεανίας, μιας από τις τρεις χώρες που υπάρχουν στον πλανήτη. Την Ωκεανία διοικεί το κόμμα, που καταλύει κάθε έννοια ελευθερίας παρακολουθώντας τους πάντες, ακόμα και μέσα στα σπίτια τους. Χάρη στις τηλεοθόνες, όλοι ελέγχονται από τον Μεγάλο Αδερφό. Η ελευθερία έκφρασης αλλά ακόμα και σκέψης έχει ποινικοποιηθεί. Ο Ουίνστον προσπαθεί να εναντιωθεί σε αυτήν την κατάσταση κάνοντας δύο αδιανόητα πράγματα: σκέφτεται ενώ απαγορεύεται και ερωτεύεται. [Πηγή: www.doctv.gr]

ο εμβληματικό μυθιστόρημα του Τζορτζ Όργουελ συμπληρώνει φέτος 65 χρόνια από την κυκλοφορία του. Η οξεία κριτική που ασκεί στα απολυταρχικά καθεστώτα και η διαρκής κατάργηση των ατομικών ελευθεριών στον φανταστικό κόσμο της Ωκεανίας -ο οποίος εμπνέεται από τη σταλινική δεσποτεία- μεταφέρονται στη μεγάλη οθόνη διά χειρός Michael Radford. [Πηγή: www.doctv.gr]

1984 από tvxorissinora  [Πηγή: www.doctv.gr]

ο εμβληματικό μυθιστόρημα του Τζορτζ Όργουελ συμπληρώνει φέτος 65 χρόνια από την κυκλοφορία του. Η οξεία κριτική που ασκεί στα απολυταρχικά καθεστώτα και η διαρκής κατάργηση των ατομικών ελευθεριών στον φανταστικό κόσμο της Ωκεανίας -ο οποίος εμπνέεται από τη σταλινική δεσποτεία- μεταφέρονται στη μεγάλη οθόνη διά χειρός Michael Radford. [Πηγή: www.doctv.gr]

"1984" Τζορτζ Όργουελ,

Η τελευταία μυθιστορηματική εργασία του Τζορτζ Όργουελ, ένα βιβλίο-σταθμός στην πολιτική σκέψη του 20ού αιώνα και μια οξεία κριτική στα απολυταρχικά καθεστώτα μεταφέρεται στη μεγάλη οθόνη.

Με αφορμή τη συμπλήρωση 65 ετών από την έκδοση του εμβληματικού μυθιστορήματος του Τζοτζ Όργουελ "1984" (08/06/1949) παρουσιάζεται στη WebTV του Tvxs η ιστορία του Γουίνστον Σμιθ, στον εφιαλτικό κόσμο της Ωκεανίας, μιας χώρας που βρίσκεται κάτω από ένα δυστοπικό απολυταρχικό καθεστώς στο οποίο όλοι οι κάτοικοι βρίσκονται υπό συνεχή παρακολούθηση.
Υπόθεση: Κεντρικός ήρωας της ταινίας, ο Ουίνστον Σμίθ. Ένας κυβερνητικός υπάλληλος και μέλος του εξωτερικού κόμματος της Ωκεανίας, μιας από τις τρεις χώρες που είναι χωρισμένος πλέον ο πλανήτης. Τα γεγονότα διαδραματίζονται το έτος 1984 - αντιστροφή του 1948, έτος συγγραφής από τον Όργουελ του ομώνυμου βιβλίου. Οι κοινωνικές τάξεις στην Ωκεανία είναι τα μέλη του εσωτερικού κόμματος που ασκούν τη διοίκηση της χώρας, τα μέλη του εξωτερικού κόμματος (οι κρατικοί υπάλληλοι) και οι προλετάριοι (τα εργατικά χέρια).
Το κόμμα ασκεί την εξουσία έχοντας καταλύσει κάθε έννοια ελευθερίας. Όλοι παρακολουθούνται, ακόμα και μέσα στα σπίτια τους, με την βοήθεια τηλεοθονών. Όλα και όλοι ελέγχονται από τον Μεγάλο Αδερφό. Όλα οφείλονται και πηγάζουν από τον Μεγάλο Αδερφό. Ένα πρόσωπο που χρησιμοποιείται για την προσωποποίηση του κόμματος. Η ελευθερία έκφρασης αλλά ακόμα και σκέψης έχει ποινικοποιηθεί.
Στην προσπάθεια να ελεγχθεί, έχοντας ως στόχο να καταργηθεί, η σκέψη, χρησιμοποιείται η γλώσσα. Η εξουσία ετοιμάζει την «Νέα Ομιλία». Ο Όργουελ με το στόμα του Σάιμ (συναδέλφου του Ουίνστον) αναφέρει: «…η Νέα Ομιλία είναι η μόνη γλώσσα στον κόσμο που το λεξιλόγιο της λιγοστεύει κάθε χρόνο…» για να προσθέσει ότι «…ο σκοπός της Νέας Ομιλίας είναι να στενέψει τα όρια της σκέψης. Στο τέλος θα κάνουμε κυριολεκτικά αδύνατο το έγκλημα της σκέψης, γιατί δεν θα υπάρχουν λέξεις για να το εκφράσει κανείς…».
Ο Ουίνστον προσπαθεί να εναντιωθεί σε αυτήν την κατάσταση. Κρίνει την εξουσία, την ίδια στιγμή κάνοντας κάτι αδιανόητο. Ερωτεύεται όταν ο έρωτας έχει γίνει κολάσιμη πράξη. Σκέφτεται όταν η σκέψη τείνει να καταργηθεί. Τα καταφέρνει τελικά; Αλλάζει κάτι στη ζωή του και στην ζωή των συνανθρώπων του; Η απάντηση στην οθόνη της WebTV του Tvxs.

1984 από tvxorissinora

"Το γκέτο"

"Το Γκέτο, μια ταινία που δεν έγινε ποτέ" ( A Film Unfinished) όπως προβλήθηκε με ελληνικούς υπότιτλους από το κανάλι της Βουλής.

Στο τέλος του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, ανακαλύφθηκαν 60 λεπτά ανεπεξέργαστου φιλμ σε ένα γερμανικό αρχείο στην Ανατολική Γερμανία. Είχε γυριστεί από τους Ναζί στη Βαρσοβία, τον Μάιο 1942, και η ετικέτα έγραφε «Το Γκέτο».
Πηγή: Κίνηση Απελάστε το Ρατσισμό/ FB Antifascism/Antiracism

Αλέν Ρενέ (Alain Resnais).

Φτωχότερος είναι από σήμερα ο χώρος του κινηματογράφου, καθώς αποχαιρετά τον σπουδαίο Γάλλο κινηματογραφιστή Αλέν Ρενέ (Alain Resnais). Ένας πραγματικός δάσκαλος της τέχνης του σινεμά, που έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών το Σάββατο. Ο Αλέν Ρενέ, συνέδεσε τον όνομά του με το κινηματογραφικό ρεύμα του "Νέου Κύματος" (Nouvelle Vague) και μας χάρισε ανεξίτηλα στον χρόνο φιλμ, όπως το "Χιροσίμα Αγάπη μου" (1959) και το "Πέρυσι στο Μάριενμπαντ" (1961). Του Γιώργου Ρούσσου.

«Είμαι συνεχώς στο κατόπι της αναζήτησης μιας ειδικής μη αφηγηματικής γλώσσας, που θα εμπεριέχει μουσικότητα» Αλέν Ρενέ

Ο Αλέν Ρενέ γεννήθηκε το 1922, στη Βρετάνη. Αν και δεν ήταν ποτέ «επίσημο» μέλος του Νέου Κύματος, ξεκίνησε τη καριέρα του στα τέλη της δεκαετίας του ’50. Αντίθετα από τους υπόλοιπους σκηνοθέτες της παρέας των «Cahiers du Cinema», που ασχολήθηκαν με την κάθαρση των κινηματογραφικών ειδών, ο Ρενέ σημάδεψε με τον φακό του το τραυματικό της μνήμης του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και τις καταστροφικές επιπτώσεις αυτού, στο ασυνείδητο του ανθρώπου με το κλασσικό πλέον αριστούργημα, «Χιροσίμα Αγάπη μου».

Ο Ρενέ ξεκίνησε να φιλμάρει ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’40, μόλις αποφοίτησε από την Ανωτάτη σχολή Κινηματογράφου στη Γαλλία, τη θρυλική IDHEC. Γύρισε μια σειρά από μικρού μήκους με πιο ονομαστή την «Γκουέρνικα» (1950) εμπνευσμένη φυσικά από τον πίνακα και τη διάσημη μάχη. Ωστόσο, η προσοχή των ανθρώπων του σινεμά στράφηκε στο πρόσωπό του, από την μεσαίου μήκους ταινία «Night and fog» (1955). Ο νεαρός Ρενέ δείχνει τις δυνατότητές του προσεγγίζοντας έμμεσα, υπαινικτικά και αντί-ηρωικά το Ολοκαύτωμα.

Τα χρόνια που έρχονται μελετά με εμβρίθεια το λεξιλόγιο του μοντάζ, διαβάζει μανιωδώς ποίηση και εξελίσσει τεχνικές που ερευνούν την υποκειμενικότητα της μνήμης σε σχέση με τη βία της Ιστορίας. Το «Χιροσίμα Αγάπη μου» είναι αποτέλεσμα της μελέτης αυτής, σε σενάριο του Μαργκερίτ Ντυράς.

Οι συνεργασίες του περιελάμβαναν λογοτέχνες και δοκιμιογράφους του ανθισμένου γαλλικού πνεύματος του ’50, που μαζί με άλλους σκηνοθέτες ανήκαν στο αριστερό ρεύμα, που ονομάζονταν χαρακτηριστικά: La rive gauche. Έτσι ονομάζεται η νότια πλευρά του Σηκουάνα, όπου ήταν η γειτονιά των διανοουμένων.

Η σκέψη του Ρενέ επηρεάζεται και εμπλουτίζεται από τη ζωγραφική και τις επιστήμες του ανθρώπου. Το έργο του ριζοσπάστη ανθρωπολόγου Μαρσέλ Ντετιέν, που στοχάζεται πάνω στη δημιουργία της γραμματικής της μυθολογίας τον επηρεάζει βαθιά, όπως και οι πίνακες του Ματίς.

Ο σκηνοθέτης ανά περιόδους προκαλούσε τα όρια και τα συμπεράσματα, του τι μπορεί να είναι κινηματογράφος. Ιδιοσυγκρασιακός και τολμηρός, δεν παρέλειπε να κατεδαφίσει μοτίβα της κοινότοπης αναπαράστασης και να εφεύρει καινούργια. Στο φιλμ «Πέρυσι στο Μαρίενμπαντ» αναδιατάσσει το χρόνο όπως ο Μαρσέλ Προυστ. Φτάνει στις αβύσσους της δισυπόστατης μνήμης και την εξακοντίζει σε σοκαριστικά μήκη.

Μια ασταθής πραγματικότητα διατρέχει την φιλμική επιφάνεια, που μετασχηματίζεται ανάλογα με την εκάστοτε προοπτική των πρωταγωνιστών. «Είμαι συνεχώς στο κατόπι της αναζήτησης μιας ειδικής μη αφηγηματικής γλώσσας, που θα εμπεριέχει μουσικότητα». Λέει ο ίδιος ο Ρενέ για το μότο της ζωής και της πολυτάραχης έμπνευσής του.

Ο Alain Resnais, αν και ηλικιακά συνδέεται με τους σκηνοθέτες, οι οποίοι δέχθηκαν έντονη κριτική από τους αρθρογράφους των Cahiers du Cinema, ωστόσο έρχεται σε ρήξη με το λεγόμενο cinema du papa (σινεμά του μπαμπά) καθώς χρησιμοποιεί μια ιδιαίτερη μέθοδο κινηματογράφησης, με αποτέλεσμα να συγκαλείται κι αυτός δικαίως στους δημιουργούς του "Νέου Κύματος" (Nouvelle Vague).

Γεγονός το οποίο γίνεται εμφανές τόσο στην ταινία Hiroshima mon Amour (Χιροσίμα Αγάπη μου, 1959), όπου μέσα από μια ερωτική ιστορία διαπραγματεύεται την επιρροή που ασκεί η ιστορική μνήμη στη διαμόρφωση της ατομικής και κοινωνικής ταυτότητας, όσο και στις υπόλοιπες ταινίες της περιόδου αυτής όπως: L’ Annee Derniere a Marienbad (Πέρυσι, στο Μαρίενμπαντ, 1961), Muriel (Ο Γυρισμός του Αγαπημένου, 1963), La Guerre est Finie (Ο Πόλεμος Τελείωσε, 1966), Loin du Vietnam (Μακριά από το Βιετνάμ, 1967) και Je t’ aime, je t’ aime (Σ’ αγαπώ, σ’ αγαπώ, 1968).

Χιροσίμα αγάπη μου / Hiroshima mon amour

Παραγωγή: Γαλλία - Ιαπωνία / 1959 / Ασπρόμαυρη, 90 λεπτά

Μια Γαλλίδα ηθοποιός φτάνει στη Χιροσίμα για τα γυρίσματα ενός ντοκιμαντέρ με θέμα την ειρήνη. Περνά τη νύχτα της με έναν Γιαπωνέζο αρχιτέκτονα και περιστασιακό εραστή. Οι μνήμες του πυρηνικού ολέθρου που έπληξε την πόλη, συναντούν τις προσωπικές της αναμνήσεις από τον δικό της γενέθλιο τόπο, το Νεβέρ, κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής και του εφηβικού της έρωτα με έναν Γερμανό στρατιώτη που δολοφονήθηκε μπροστά στα μάτια της.

Παρόν και παρελθόν εναλλάσσονται συνεχώς μέσα από την (αν)έφικτη ερωτική επαφή και τη δύσκολη επικοινωνία (δεν μιλούν ο ένας την γλώσσα του άλλου), καθώς και τις περιπλανήσεις τους σε διάφορες τοποθεσίες της Χιροσίμα. Όλα συμβαίνουν στη διάρκεια ενός εικοσιτετραώρου, γιατί η γυναίκα (που δεν μαθαίνουμε ποτέ το όνομά της, όπως ούτε και του Ιάπωνα εραστή της), θα πρέπει να επιστρέψει στη Γαλλία. Θα γυρίσει όμως;

To 1959, με το "Χιροσίμα Αγάπη μου", σε σενάριο της Μαργκερίτ Ντυράς, πραγματοποιείται το πέρασμα του Αλέν Ρενέ από το ντοκιμαντέρ στη μυθοπλασία. Η ταινία βασίζεται εξ ολοκλήρου πάνω στην ανάκληση της μνήμης, ακολουθώντας τα δαιδαλώδη μονοπάτια της και σε αυτό ακριβώς οφείλεται η μορφική της ανακολουθία και οι αφηγηματικές της παρεκκλίσεις.

Με κλειδί τη λέξη «θυμάμαι», η οποία ανοίγει τις πύλες της μνήμης και του παρελθόντος χρόνου, η ταινία επαναφέρει στο παρόν, μέσα από τη εφήμερη ερωτική συνάντηση της Γαλλίδας με τον Ιάπωνα, τραυματικές αναμνήσεις από την εποχή του πολέμου: από τη δική της τραυματική εμπειρία στο Νεβέρ και από το πυρηνικό ολοκαύτωμα της Χιροσίμα, με χρήση επικαίρων της εποχής.

Η αφήγηση με λυρισμό μεγάλης έντασης και δραματική δύναμη, μετακινείται διαρκώς από το ατομικό στο συλλογικό δράμα, σε μια συγκλονιστική οπτικο-ακουστική σύνθεση. Ο έρωτας απελευθερώνει βαθιά κρυμμένες εικόνες και συναισθήματα, φέρνοντας κοντά τους δύο εραστές και ταυτόχρονα αναδεικνύοντας την υπαρξιακή και πολιτισμική απόσταση που τους χωρίζει.

Η ρευστότητα του χρόνου και η υποκειμενικότητα της μνήμης, αποτελούν τον δραματικό άξονα αυτής της αριστουργηματικής ταινίας, καθιστώντας τη θέασή της, μία ανεπανάληπτη κινηματογραφική εμπειρία, μαγνητίζοντας τον θεατή όσες φορές κι αν την παρακολουθήσει. Το φιλμ κέρδισε το Βραβείο Fipresci στο Φεστιβάλ των Καννών το 1959.

Πέρυσι στο Μαρίενμπαντ (Last Year at Marienbad / L'année dernière à Marienbad)

Παραγωγή: Γαλλία / 1961 / Ασπρόμαυρη, 94 λεπτά

Το βραβευμένο με Χρυσό Λιοντάρι στην Μπιενάλε της Βενετίας, το 1963, «Πέρυσι στο Μαρίενμπαντ» του Αλέν Ρενέ, αποτελεί το απόλυτο κινηματογραφικό παζλ, για ευφυείς λύτες. Μία ταινία με μεθυστικά χρονικά άλματα και αλλεπάλληλα φλάσμπακς, στον χρόνο αλλά και στο υποσυνείδητο. Μία τέλεια εικονογράφηση της ψυχαναλυτικής διαδικασίας, μεταφερόμενη ιδανικά στη μεγάλη οθόνη...

Σε ένα πολυτελές ξενοδοχείο στην εξοχή, ένας άντρας (Χ) χρησιμοποιεί όλα τα θεμιτά μέσα για να πείσει μια παντρεμένη γυναίκα (Α) να φύγει μαζί του. Η γυναίκα μόλις και μετά βίας μπορεί να ανακαλέσει στη μνήμη της την ερωτική ιστορία που είχαν, ή μήπως δεν είχαν, τον προηγούμενο χρόνο στο Μαρίενμπαντ.

Ο σύζυγος ή συνοδός (Μ), παραμένει σταθερά και διακριτικά στο πλευρό της, ρωτώντας κάθε λίγο για την υγεία της, αδιαφορώντας για τα αισθήματά της. Δυσοίωνοι οργανικοί ήχοι επαναλαμβάνονται καθώς το προοπτικό πεδίο της κάμερας ανιχνεύει ανάμεσα στους απέραντους διαδρόμους, ενός μπαρόκ ξενοδοχείου.

Σκορπισμένα πλήθη με βραδινές ενδυμασίες, εγκαταλειμμένα μέσα σε έναν αντίλαλο. Ο άντρας προσπαθεί να πείσει την καχυποψία της γυναίκας, ότι έχουν ξαναβρεθεί εδώ ή όχι. Η μνήμη ξεγλιστρά, η αμφισημία προτίθεται να υποτάξει τον φιλμικό χώρο. Ο άντρας της γυναίκας (ή μήπως είναι κάτι άλλο;) γυροφέρνει με ένα πένθιμο ύφος, ενώ παίζει ένα περίεργο παιχνίδι κρουστών στις γωνίες των χώρων.

Ο Χ επαναλαμβάνει συνεχώς σαν σύνθημα τη λέξη «Πέρυσι», μαζί με κάθε συνάντηση του με τη γυναίκα, που κάθε φορά λαμβάνει χώρα σε διαφορετική τοποθεσία, μέσα σε διαφορετικά κουστούμια. Πλάνο το πλάνο. Η απορία μένει μετέωρη... Αλήθεια η περυσινή τους επαφή υφίσταται κι αν ναι, ήταν ξελόγιασμα ή κάτι άλλο;

Το θρυλικό φιλμ του Αλέν Ρενέ «Πέρυσι στο Μαρίενμπαντ», γυρισμένο στις αρχές του αγαπημένου κινήματος της Νουβέλ Βαγκ, μας μεταφέρει σε ένα δυστοπικό σύμπαν όπου οι ήρωες μας, Χ και Α, αποτελούν τις μεταβαλλόμενες σταθερές μιας διαφορικής, κινηματογραφικής εξίσωσης. Μίας εξίσωσης, όπου το καλό και το κακό, η εξαπάτηση και η αλήθεια παίζουν κρυφτό πίσω από την αυλαία των θαυμάτων του σπουδαίου Αλέν Ρενέ...

Το φιλμ είναι προϊόν της σπουδαίας συνεργασίας του Ρενέ με έναν από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους του νέου μυθιστορήματος, τον Αλέν-Ρομπ Γκριγιέ. Στο καστ, συναντάμε τους: Ντελφίν Σιρίγκ, Τζιόρτζιο Αλμπερτάτζι, Σασά Πιτέφ.

Αγέραστος και αεικίνητος ο Αλέν Ρενέ, θα συνεχίζει να μας χαρίζει απλόχερα τις κινηματογραφικές του δημιουργίες, μένοντας πάντα σταθερός στις αρχές και στα ιδανικά. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι πριν από λίγες μόλις ημέρες η τελευταία του δημιουργία, το φιλμ «Να Αγαπάς, να Πίνεις και να Τραγουδάς» (Life of Riley / Aimer, boire et chanter) βραβεύτηκε στο 64ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, με το Βραβείο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών (FIPRESCI), για την καλύτερη ταινία του διαγωνιστικού τμήματος του Φεστιβάλ.

Η ταινία «Να Αγαπάς, να Πίνεις και να Τραγουδάς» (Life of Riley / Aimer, boire et chanter), αποτελεί μεταφορά του θεατρικού έργου «Η ζωή του Ράιλι» του Βρετανού συγγραφέα Αλαν Εϊκμπερν. Το σενάριο εξελίσσεται γύρω από τις σχέσεις ανάμεσα στα μέλη τριών φιλικών ζευγαριών, με τους άντρες να ανακαλύπτουν πως οι γυναίκες τους είχαν σχέση με ένα φίλο τους...

Το βίντεο που ακολουθεί είναι από τη Συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε την προβολή της ταινίας «Να Αγαπάς, να Πίνεις και να Τραγουδάς» (Life of Riley / Aimer, boire et chanter) του Αλέν Ρενέ:

Ο Αλέν Ρενέ, ανήκει στους ελάχιστους εκείνους δημιουργούς, που μας έμαθαν πως να βλέπουμε σινεμά. Χωρίς να μένουμε μόνο στο πρώτο εκείνο λάγνο επίπεδο της εικόνας, αλλά εντρυφώντας βαθύτερα. Και είναι σκηνοθέτες όπως ο Ρενέ, για τους οποίους αξίζει πραγματικά ο Κινηματογράφος να λογίζεται ως η έβδομη Τέχνη.

 φιλμογραφία
2006     Ιδιωτικοί φόβοι σε δημόσιους χώρους
2003     Όχι στο στόμα
1997     Η ζωή είναι ένα τραγούδι
1993     Smoking/No Smoking 
1992     Gershwin (ντοκ.)
1991     Contre l΄oubli (αποσπ. "Pour Esteban Gonzalez Gonzalez, Cuba")
1989     Θέλω να γυρίσω σπίτι
1986     Μελό
1984     Ο έρωτας σε θάνατο
1983     Η ζωή είναι ένα μυθιστόρημα
1980     Ο θείος μου από την Αμερική 
1977     Providence 
1974     Stavisky...  
1973     L΄ An 01
1968     Σ’ αγαπώ, σ’ αγαπώ
1968     Cinétracts (ντοκ. μ.μ.)
1967     Μακρυά από το Βιετνάμ (ντοκ.)
1966     Ο πόλεμος τελείωσε
1963     Ο γυρισμός του αγαπημένου
1961     Πέρυσι στο Μάριενμπαντ
1959     Χιροσίμα αγάπη μου
1958     Chant du Styrène, Le
1957     Le Mystère de l΄atelier quinze (μ.μ.)
1956     Όλη η μνήμη του κόσμου (ντοκ. μ.μ.)    
1955     Νύχτα και ομίχλη
1953     Statues meurent aussi, Les (ντοκ. μ.μ.) 
1951     Pictura (ντοκ.) (αποσπ. "Goya")
1950     Gauguin (ντακ.)
1950     Guernica (ντοκ.)
1948     Châteaux de France  
1948     Jardins de Paris, Les (μ.μ.)
1948     Malfray (ντοκ.)
1948     Van Gogh  (ντοκ.)
1947     L΄Alcool tue (ντοκ. μ.μ.) 
1947     La Bague (ντοκ.)
1947     Journée naturelle (ντοκ.)
1947     Le Lait Nestlé, (ντοκ.)
1947     Portrait d΄Henri Goetz (ντοκ.)
1947     Van Gogh (ντοκ.)
1947     Visite à César Doméla (ντοκ.)
1947     Visite à Félix Labisse (ντοκ.)
1947     Visite à Hans Hartung (ντοκ.)
1947     Visite à Lucien Coutaud (ντοκ.)
1947     Visite à Oscar Dominguez (ντοκ.)
1946     Ouvert pour cause d΄inventaire  
1946     Schéma d΄une identification  
1936     Aventure de Guy, L΄ (μ.μ.)

 

Oi τεμπέληδες της εύφορης κοιλάδας

Τέσσερις άντρες, ένας πατέρας και οι τρεις γιοι του (Βασίλης Διαμαντόπουλος, Νικήτας Τσακίρογλου, Γιώργος Διαλεγμένος, Δημήτρης Πουλικάκος) κληρονομούν ένα αρχοντικό σπίτι, στη μέση ενός εύφορου κήπου. Μαζί με το σπίτι κληρονομούν και την όμορφη υπηρέτρια (Όλγα Καρλάτου), και πέφτουν σε λήθαργο, απ' τον οποίο βγαίνουν μόνο για να φάνε και να κάνουν σεξ με την υπηρέτρια. Ο μικρότερος γιος δυσφορεί, εξαιτίας της κατάστασης και, όταν βρίσκει τυχαία ένα βιβλίο με την ιστορία της γαλλικής επανάστασης, ξεσηκώνεται αποφασισμένος να ξεφύγει από τη στασιμότητα και τον εφιαλτικό εγκλεισμό. Ακολουθεί την υπηρέτρια και, προσπαθώντας να βγει από την «κοιλάδα της νάρκης», αποκοιμιέται στον κορμό ενός δέντρου.

Σκηνοθέτης:
ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ
Διασκευή Σεναρίου:
ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ
Σενάριο Αρχική Πηγή:
COSSERY ALBERT "LES FAINEANTS DANS LA VALLEE FERILE" (ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ)
Χρονιά Παραγωγής:
1978

Φρανσουά Τρυφώ,

Σαν σήμερα, 6 Φεβρουαρίου του 1932, γεννιέται ο Φρανσουά Τρυφώ, ο σπουδαίος Γάλλος κριτικός, σκηνοθέτης, σεναριογράφος και ηθοποιός του κινηματογράφου, ένας από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους του γαλλικού νέου κύματος. Του Γιώργου Ρούσσου.

«Το Σινεμά του αύριο δε θα γίνει από υπαλλήλους της κάμερας, αλλά από καλλιτέχνες για τους οποίους το γύρισμα θα είναι μια περιπέτεια εκπληκτική και παθιασμένη... Το σινεμά του αύριο, θα είναι μία ερωτική πράξη» Φρανσουά Τρυφώ

Ο Φρανσουά Τρυφώ από νωρίς εκδηλώνει την αγάπη του για την 7η Τέχνη. Με τη βοήθεια του θεωρητικού του κινηματογράφου Αντρέ Μπαζέν, άρχισε να γράφει κριτικές στο θρυλικό περιοδικό Cahiers du cinema.

Εκεί και μαζί με άλλους συναδέλφους του άνοιξαν τον δρόμο για το νέο κύμα και το μη εμπορικό κινηματογράφο. Με την μικρού μήκους ταινία του Les Mistons (1958) και θέμα την σεξουαλική αφύπνιση μιας ομάδας νεαρών, έθεσε στην πράξη τις θεωρίες του, τις οποίες συνέχισε στην ημιαυτοβιογραφική, μεγάλου μήκους ταινία του, "Τα 400 χτυπήματα" (Les Quatres Cents Coups, 1959).

Μία γεμάτη ειλικρίνεια αλλά και ποίηση ταινία, που κέρδισε το βραβείο Σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ των Καννών, κάτι που τον καθιέρωσε ως έναν από τους πλέον σημαντικούς εκφραστές του πρωτοεμφανιζόμενου νέου κύματος (nouvelle vague).

Ακολούθησαν οι ταινίες "Πυροβολείτε τον Πιανίστα" (Tirez sur le pianiste, 1960), αναφορά αλλά και ανατροπή των γκανγκστερικών ταινιών, "Απολαύστε το κορμί μου" (Jules et Jim, 1961) γύρω από τις ιδιόμορφες σχέσεις ενός ερωτικού τριγώνου, "Φαρενάιτ 451" (Fahrenheit 451, 1966), εξαιρετική μεταφορά στην οθόνη του βιβλίου επιστημονικής φαντασίας του Ρέι Μπράντμπερι, που ο Τρυφώ γύρισε στην Αγγλία, "Η νύφη φορούσε μαύρα" (La mariée etait en noir, 1967), μία παραλλαγή του αμερικανικού φιλμ νουάρ. Ταινίες που επέβαλαν τον Τρυφώ ως έναν ξεχωριστό και εντελώς πρωτότυπο δημιουργό.

H θητεία του στο περιοδικό στο Cahiers Du Cinema, του προσέφερε το πιο σημαντικό στοιχείο, την κινηματογραφοφιλία. Όχι τόσο ως ένας εκλεκτικός θεατής ή ένας ψυχρός κριτής, αλλά κυρίως ως ένας εραστής ενός κινηματογράφου χωρίς όρια και σύνορα.

Για τον Τρυφώ η κινηματογραφική αίθουσα είναι ο τόπος όπου τα προσωπικά φαντάσματα ενσαρκώνονται, όπου ασκείται μια παραμυθία για τις οδύνες και λύπες του βίου.

Ο Τρυφώ ως σκηνοθέτης επέλεξε έναν δρόμο που περισσότερο δοξάζει αυτές τις τελετουργίες της κινηματογραφικής αίθουσας και λιγότερο τη στοχαστική φύση του κινηματογράφου, όπως για παράδειγμα συμβαίνει στο σινεμά του έτερου κορυφαίου του νέου κύματος, του Ζαν Λυκ Γκοντάρ.

Το ιδιαίτερο ύφος του Φρανσουά Τρυφώ δεν δυναστεύει την αφήγηση, δεν της επιβάλλεται, αλλά αντίθετα αφήνει χώρο για να κινηθούν και να αναπνεύσουν τα φιλμικά πρόσωπα. Καθώς η αφήγηση παραμένει ένας ακρογωνιαίος λίθος της μυθοπλασίας, ο κινηματογραφικός φακός παρακολουθεί τα πρόσωπα με καθαρό βλέμμα, απαλλαγμένο από τις όποιες πολιτικές ή ψυχαναλυτικές παρεμβολές που ταλανίζουν το έργο άλλων σκηνοθετών της εποχής.

Μαγεμένος από την τελετουργία της σκοτεινής αίθουσας ο Τρυφώ εμμένει πεισματικά προσκολλημένος, σ' όλες τις ταινίες του, στην απόλαυση της αφήγησης. Αναζητά την γοητεία των προσώπων, επικεντρώνεται στις εντάσεις του διαλόγου, προσαρμόζει το κινηματογραφικό κάδρο στις διαστάσεις του ανθρώπινου προσώπου. Αυτά είναι και κάποια από τα στοιχεία που προσδιορίζουν την μαγεία των κινηματογραφικών του εικόνων.

Βρισκόμαστε στο τέλος της δεκαετίας του ’50, όταν ο Φρανσουά Τρυφώ, μας παραδίδει την πρώτη του ταινία, ο λόγος για τα αριστουργηματικά «Τετρακόσια Χτυπήματα» (Les Quatre Cents Coups).

Η πρώτη αυτή ταινία του Francois Truffaut, διαθέτει αρκετά αυτοβιογραφικά στοιχεία. Ουσιαστικά στα «Τετρακόσια Χτυπήματα» παρακολουθούμε ένα νεαρό αγόρι που μέσα από τις συνεχείς συγκρούσεις με το περιβάλλον του, προσπαθεί να εισέλθει στον κόσμο των μεγάλων.

Εγκαινιάζεται λοιπόν εδώ ένας νέος ήρωας, ο Antoine Doinel, το κινηματογραφικό alter ego του σκηνοθέτη, που μαζί του θα ταξιδέψουμε σε ακόμα τέσσερις ταινίες του και που υποδύεται με επιτυχία, ο χαρισματικός Jean Pierre Leaud.

Αναφερόμαστε βέβαια στις ταινίες: L’ Amour a Vingt Ans (Ο Έρωτας στα Είκοσι, 1962), Baisers Voles (Κλεμμένα Φιλιά, 1968), Domicile Conjugal (Παράνομο Κρεβάτι, 1970) και L’ Amour En Fuite (Η Αγάπη το Βάζει στα Πόδια, 1979).

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το κινηματογραφικό ρεύμα του νέου κύματος, μπορείτε να βρείτε στα σχετικά μας αφιερώματα: Νουβέλ Βαγκ: Όταν η 7η Τέχνη γύρισε σελίδα: Μέρος 1ο και Μέρος 2ο.

Τα 400 χτυπήματα / Les quatre cents coups (Γαλλία, 1959)

Ο Αντουάν Ντουανέλ είναι δεκατριών χρονών και ζει στο Παρίσι, με τους γονείς του. Η αδιαφορία των γονιών απέναντί του και η αυταρχική συμπεριφορά των καθηγητών του στο σχολείο, προκαλεί στον Αντουάν μια μόνιμη τάση φυγής και απόδρασης από το καταπιεστικό σχολικό και οικογενειακό περιβάλλον.

Έτσι, μετά από πολλές περιπέτειες, ανάμεσα στις οποίες και ο εγκλεισμός του στο αναμορφωτήριο, κατορθώνει να φτάσει στην ελευθερία της θάλασσας, που είναι και το κρυφό του όνειρο.

"Tα 400 χτυπήματα", είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Φρανσουά Τρυφώ και μία από τις πρώτες της nouvelle vague. Αφηγείται την ιστορία ενός ευαίσθητου και ευάλωτου παιδιού, που ζει και μεγαλώνει σε έναν στενόμυαλο, μικρόψυχο και εν τέλει εχθρικό κόσμο.

Στο υπέδαφος της ταινίας υπάρχει έντονο το αυτοβιογραφικό στοιχείο, καθώς πολλές από τις περιπέτειες του μικρού Αντουάν (έξοχα ερμηνευμένος από τον Ζαν Πιερ Λεό – alter ego του σκηνοθέτη) είναι προσωπικά βιώματα του Τρυφώ, ο οποίος πράγματι, σε αυτήν την ηλικία κατέληξε στο αναμορφωτήριο, από όπου τον έσωσε ο σπoυδαίος θεωρητικός και συνιδρυτής των Cahiers du Cinéma, Αντρέ Μπαζέν, στη μνήμη του οποίου είναι αφιερωμένη η ταινία.

Ο συνοδοιπόρος και για χρόνια φίλος, του Τρυφώ, ο Ζαν-Λυκ Γκοντάρ είχε γράψει: «Τα 400 χτυπήματα είναι το πιο περήφανο, το πιο πεισματάρικο, το πιο ξεροκέφαλο, με άλλα λόγια, το πιο ελεύθερο φιλμ του κόσμου». Η ταινία, απέσπασε το Βραβείο καλύτερης σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ Καννών το 1959.

Φαρενάιτ 451 / Fahrenheit 451 (Γαλλία - Αγγλία, 1966)

Σε έναν κόσμο απροσδιόριστο χωροχρονικά, στο εγγύς μέλλον, ο πυροσβέστης Μόνταγκ βάζει φωτιά αντί να τη σβήνει. Καίει τα βιβλία (ο τίτλος αφορά την απαιτούμενη θερμοκρασία καύσης), γιατί στην εν λόγω κοινωνία απαγορεύεται η ανάγνωση και η κατοχή βιβλίων.

Κάποια μέρα όμως, γοητευμένος από αυτό που καταστρέφει, υποκύπτει και ο ίδιος στη μαγεία της ανάγνωσης και όταν τον ανακαλύπτουν αναγκάζεται να καταφύγει στα δάση, όπου ζουν οι παράνομοι βιβλιόφιλοι, έχοντας μάθει τα αγαπημένα τους βιβλία απέξω, για να μπορέσουν έτσι να τα διασώσουν και να τα μεταδώσουν στις επόμενες γενιές.

Βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο του Ρέυ Μπράντμπερυ, η ταινία αυτή είναι η πρώτη έγχρωμη του Φρανσουά Τρυφώ και ταυτόχρονα η πρώτη του μεγάλη παραγωγή και σε αγγλική ομιλούσα. Το θέμα της είναι η αγάπη για τα βιβλία, η εξαφάνιση των οποίων σημαίνει τον αφανισμό της ιστορικής μνήμης, την απουσία κάθε μελλοντικού χρονικού ορίζοντα και το βάλτωμα της κοινωνίας σε ένα αιώνιο παρόν-κόλαση, όπου τα πάντα θα είναι ομοιόμορφα και απολύτως ελεγχόμενα, αφού κανείς δεν θα θυμάται τίποτα.

Έξυπνα, ο Τρυφώ αποκλείει τα εφέ της επιστημονικής φαντασίας, αποφεύγει τις συμβάσεις και τους κοινούς τόπους του είδους και κάνει μια ταινία με πολιτική θέση, στην οποία αρκεί η ανάγνωση του Ντέιβιντ Κόπερφιλντ από τον πυρομανή-πυροσβέστη Μόνταγκ, για να γκρεμιστεί ένας ζοφερός κόσμος. Έξοχη και πανέμορφη η Τζούλι Κρίστι στον διπλό της ρόλο.

Το τελευταίο μετρό / Le dernier metro, (Γαλλία, 1980)

Παρίσι, Φθινόπωρο 1942. Στο θέατρο της Μονμάρτης προσλαμβάνεται ως πρωταγωνιστής ο Μπερνάρ Γκρανζέ και αρχίζουν οι πρόβες ενός καινούριου έργου με τίτλο «Οι εξαφανισμένοι». Η Μάριον, διάσημη ηθοποιός του γαλλικού μπουλβάρ, διευθύνει μόνη της το θέατρο του Εβραίου συζύγου της Λούκα Στάινερ, ο οποίος είναι εξαφανισμένος για τις αρχές Κατοχής.

Στην πραγματικότητα όμως, είναι κρυμμένος στο υπόγειο του θεάτρου, δίνοντας από κει τις σκηνοθετικές οδηγίες για το ανέβασμα των παραστάσεων, οι οποίες τελειώνουν πριν περάσει το τελευταίο μετρό. Η εμφάνιση του νέου και προικισμένου ηθοποιού Μπερνάρ, αναστατώνει συναισθηματικά την Μάριον και οι εξελίξεις είναι απρόβλεπτες.

Το πολυβραβευμένο με 10 Σεζάρ (τα γαλλικά Όσκαρ) “Τελευταίο Μετρό”, είναι μαζί με την “Αμερικανική νύχτα”, η πιο επιτυχημένη εμπορικά ταινία του Φρανσουά Τρυφώ. Δεν πρόκειται για μια ταινία για την εποχή της Κατοχής στη Γαλλία (παρόλο που υπάρχουν άμεσες αναφορές, ακόμα και σε υπαρκτά πρόσωπα εκείνης της περιόδου, όπως ο αντισημίτης θεατρικός κριτικός Νταξιά), αλλά για την πολύπλοκη σχέση ανάμεσα στο θέατρο και τη ζωή.

Οι ίντριγκες της θεατρικής σκηνής και των παρασκηνίων γίνονται μια μεταφορά της πραγματικής ζωής, το σκηνικό ενός παιχνιδιού όπου διαπλέκεται η μικρή και η μεγάλη Ιστορία, η παρουσία με την απουσία, το κρυφό με το φανερό και φυσικά ο έρωτας, που στήνει τον αόρατο συναισθηματικό ιστό της ταινίας.

Έχοντας στο κεντρικό πρωταγωνιστικό δίδυμο τους Κατρίν Ντενέβ και Ζεράρ Ντεπαρντιέ, αλλά και τη θαυμάσια, «πνιγμένη» φωτογραφία του σπουδαίου Νέστορ Άλμεντρος, η ταινία αποτελεί μία από τις κορυφαίες δημιουργίες του Τρυφώ.

Οπωσδήποτε την Κυριακή / Vivement Dimanche! (Γαλλία, 1983)

Ο Ζυλιέν, κτηματομεσίτης στο επάγγελμα, είναι ο βασικός ύποπτος για το φόνο της γυναίκας του Μαρί-Κριστίν και του εραστή της Ζακ. Η πρώην γραμματέας του Μπάρμπαρα, η οποία είναι ερωτευμένη μαζί του, τον κρύβει στο υπόγειο του γραφείου του και αρχίζει τις έρευνες για να βρει τον πραγματικό δολοφόνο και να αποδείξει την αθωότητά του. 

Κατά τη διάρκεια των ερευνών τα πράγματα περιπλέκονται, καθώς σκοτώνονται μια ταμίας κινηματογράφου και ο μάνατζερ ενός οίκου ανοχής, που έχει σαν βιτρίνα ένα νυχτερινό κέντρο. Τελικά, η Μπάρμπαρα στήνοντας ένα επικίνδυνο παιχνίδι, με την βοήθεια του Λαμπλάς, ντετέκτιβ παλαιάς σχολής, αλλά και του επιθεωρητή Σαντελί, καταφέρνει να ανακαλύψει τον ένοχο.

Στο κύκνειο άσμα του ο Φρανσουά Τρυφώ, μέγας γνώστης και θαυμαστής του φιλμ νουάρ, αποδίδει με μεγάλη αφηγηματική άνεση, σινεφίλ διάθεση και ειρωνικό βλέμμα το ύφος και το πνεύμα ενός κινηματογραφικού είδους, την μεγάλη αξία του οποίου ανέδειξαν οι δημιουργοί της nouvelle vague, ως κινηματογραφικοί κριτικοί στα Cahiers du Cinéma. ΄Έξοχη η ασπρόμαυρη φωτογραφία του Νέστορ Άλμεντρος, συμβάλλει τα μέγιστα στην νουάρ ατμόσφαιρα της ταινίας και θαυμάσιοι στους κεντρικούς ρόλους η Φανί Αρντάν και ο Ζαν-Λουί Τρεντινιάν.

Ο Φρανσουά Τρυφώ έφυγε από τη ζωή και πέρασε στην ιστορία στις 21 Οκτωβρίου του 1984. Υπήρξε ένας από τους βασικούς υπεύθυνους τόσο για τον τρόπο που βλέπουμε, όσο και για τον τρόπο που γράφουμε για το σινεμά. Ο «αιώνιος έφηβος» της 7ης Τέχνης, μπορεί να μην βρίσκεται πια μαζί μας, αλλά όντας ένας σκηνοθέτης που βιώνει διαρκώς και με έντονο τρόπο την κατάληξη της κινηματογραφικής πράξης, θα ταξιδεύει μαζί μας για πάντα μέσα από τις τελετουργίες και τη μαγεία της σκοτεινής αίθουσας...

Τα «Σταφύλια της οργής»του Τζον Στάινμπεκ, Σκηνοθεσία: John Ford

Τα σταφύλια της οργής (1940) από tvxorissinora

Τα «Σταφύλια της οργής», το αδιαμφισβήτητο αριστούργημα του Τζον Στάινμπεκ, είναι η ιστορία των ταπεινών και καταφρονεμένων της Αμερικής στα χρόνια της μεγάλης οικονομικής κρίσης, στις αρχές της δεκαετίας του 1930, αμέσως μετά το μεγάλο κραχ του 1929.

Με τις σοδειές τους κατεστραμμένες από παρατεταμένη ξηρασία και από θυελλώδεις ανέμους που κουβαλούσαν πυκνά σύννεφα από χώμα, ξεριζωμένοι από τα χωράφια τους λόγω της εισβολής των νέων καλλιεργητικών μεθόδων, χιλιάδες εξαθλιωμένοι αγρότες του αμερικανικού Νότου εγκαταλείπουν τις εστίες τους κατευθυνόμενοι προς τη Γη της Επαγγελίας, την Καλιφόρνια.

Με τα λιγοστά υπάρχοντά τους φορτωμένα σε σαραβαλιασμένα φορτηγάκια ζουν ένα ταξίδι ολωσδιόλου εφιαλτικό ελπίζοντας να βρουν δουλειά και ψωμί. Τις τύχες μιας από αυτές τις οικογένειες παρακολουθεί το βραβευμένο με πούλιτζερ μυθιστόρημα του Στάινμπεκ (1939) και η πιστή κινηματογραφική του μεταφορά ένα χρόνο μετά.

Για να αποδώσει όσο μπορούσε πιο ρεαλιστικά την εξιστόρησή του, ο συγγραφέαςέζησε για ένα διάστημα ανάμεσα στους εσωτερικούς μετανάστες, οι οποίοι, φθάνοντας στον προορισμό τους, δεν άργησαν να αντιληφθούν ότι τα πράγματα δεν ήταν όπως είχαν ελπίσει: τους περίμεναν η καχυποψία, η εχθρότητα, η αναδουλειά, η πείνα και η ανάλγητη συμπεριφορά των εργοδοτών και των εκπροσώπων του κράτους.

Το βιβλίο του Στάινμπεκ συζητήθηκε όσο κανένα άλλο στην εποχή του, με την ίδια ζέση επαινέθηκε και κατηγορήθηκε («ένα μάτσο ψέματα», «κομμουνιστική προπαγάνδα», κ.α.). Χαρακτηριστικά, εξαιτίας του γεγονότος ότι οι τράπεζες θεωρούσαν το μυθιστόρημα επικίνδυνα ανατρεπτικό, η εταιρία παραγωγής20th Century Fox γύρισε την ταινία με τον παραπλανητικό τίτλο «Λεωφόρος 66», το όνομα της κεντρικής λεωφόρου στις ΗΠΑ που οδηγεί στην Καλιφόρνια. Παρά τις πιέσεις, το βιβλίο διαβάστηκε ευρύτατα και εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα κλασικά αριστουργήματα της αμερικανικής αλλά και της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Δεν έχουμε τη δική μας ψυχή. Έχουμε ένα μέρος από μια μεγάλη ψυχή. Μια μεγάλη ψυχή που ανήκει σε όλους...
Θα βρίσκομαι παντού μέσα στο σκοτάδι. Θα βρίσκομαι εκεί όπου δίνουν μάχη για να φάνε οι πεινασμένοι. Θα βρίσκομαι εκεί όπου ο μπάτσος δέρνει τον ανήμπορο. Θα βρίσκομαι εκεί όπου οι άνθρωποι φωνάζουν επειδή είναι έξαλλοι και δεν αντέχουν άλλο.
Αλλά θα βρίσκομαι και εκεί όπου τα παιδιά γελούν επειδή πεινούν μα ξέρουν ότι το δείπνο τα περιμένει. Και θα βρίσκομαι εκεί όταν οι άνθρωποι θα τρώνε τους δικούς τους καρπούς και θα ζουν στα σπίτια που οι ίδιοι έφτιαξαν.
Θα βρίσκομαι εκεί...

Ο Χένρι Φόντα ήταν αυτός θα κατέγραφε στο πάνθεον της 7ης τέχνης τις παραπάνω φράσεις, υποδυόμενος τον κεντρικό ήρωα, Τομ Τζόουντ, στην κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος. Ανάμεσα σε εξαιρετικές ερμηνείες αυτές που ξεχωριζουν ειναι του Χένρι Φόντα και της μητερας του στο φιλμ την οποία υποδύεται έξοχα η Τζέιν Ντάργουελ, κερδιζοντας ετσι και το όσκαρ.

Ο δημιουργικός εγκέφαλος της ταινίας, ωστόσο, ήταν ο σκηνοθέτης Τζoν Φορντ, ο οποίος κέρδισε το όσκαρ σκηνοθεσίας μετατρέποντας, με τη συνδρομή του οπερατέρ Γκρεγκ Τόλαντ, σε αξέχαστες εικόνες τις σελίδες του Στάινμπεκ.

Η σκηνοθετική ευφυΐα του ήταν η τολμηρή και άκρως αντιεμπορική ατμόσφαιρατης ταινίας μέσα από κάδρα της αμερικανικής φύσης στην απόλυτη μαυρίλα της: έρημες πεδιάδες, συννεφιασμένος ουρανός, λασπωμένοι δρόμοι. Μια προσέγγισή που διατήρησε στον υπέρτατο βαθμό το προνόμιο της εντιμότητας στην απεικόνιση των πραγματικών συνθηκών.

Τα «Σταφύλια της οργής» εξακολουθούν, ακόμη και σήμερα, να εντάσσονται σε πολλές λίστες των δέκα καλύτερων ταινιών στην ιστορία του αμερικανικού κινηματογράφου.

Σκηνοθεσία: John Ford
Παραγωγή: Darryl F. Zanuck, Nunnally Johnson
Σενάριο: Nunnally Johnson, βασισμένο στο μυθιστόρημα The Grapes of Wrath του John Steinbeck
Παίζουν: Henry Fonda, Jane Darwell, John Carradine, Shirley Mills, John Qualen, Eddie Quillan
Μουσική: Alfred Newman
Οπερατέρ: Gregg Toland
Μοντάζ: Robert L. Simpson

 

Ο Λαός Προστάζει - Meet John Doe - του Φρανκ Κάπρα

Το αριστούργημα του Φρανκ Κάπρα
(γνωστό και ως: Ο Άνθρωπος του Δρόμου)1941 - Ασπρόμαυρο (122΄)

Μια ταινία διαχρονική και πάντα επίκαιρη:

Ένας ανώνυμος Άνθρωπος του Δρόμου μετατρέπεται σε λαϊκό σύμβολο αλλά και αντικείμενο στυγνής εκμετάλλευσης  Βασισμένη σε ένα πανέξυπνο σενάριο,  υποψήφιο για Όσκαρ. Ο Κάπρα αντιμετωπίζει ένα ευαίσθητο κοινωνικό θέμα με καυστικό χιούμορ αλλά και ανθρωπιά Ρεσιτάλ ερμηνείας από τον Γκάρι Κούπερ και την Μπάρμπαρα Στάνγουικ«Θέλουμε μόνο τους ανώνυμους της γειτονιάς, γιατί ξέρετε πώς είναι οι πολιτικοί...»Από τους πιο πετυχημένους κοινωνικούς σχολιασμούς που κινηματογραφήθηκαν ποτέ«Ο Κάπρα απαντά στο αμερικανικό φασιστικό κίνημα που επιχειρούσε να χειραγωγήσει την κοινωνική εξαθλίωση...»

Το Απαγορευμένο Ποδήλατο, Wadjda, της Χάιφα Αλ Μανσούρ

Γράφει η Πόλυ Λυκούργου

Η Γουάντζα είναι ένα δεκάχρονο κορίτσι που ζει με τη δασκάλα μητέρα της σε τυπικό προάστιο του Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας. Ο πατέρας της, τον οποίο υπεραγαπά, επισκέπτεται σπάνια, καθώς το γεγονός ότι δεν έχει διάδοχο τον έχει πείσει να ψάχνει για δεύτερη σύζυγο. Η μητέρα της, προσπαθεί να καταπιεί την προσβολή και τη ραγισμένη της καρδιά και να τον κερδίσει πίσω. Η Γουάντζα έχει άλλες άμυνες. Ακούει την ροκ μουσική της, περνάει μωβ κορδόνια στα μαύρα all star της και αντιστέκεται, από ένστικτο περισσότερο, στο μισογυνισμό του μουσουλμανικού της σχολείου θηλέων. Δε θα σταματήσει το παιχνίδι της στην αυλή, γιατί εμφανίστηκαν εργάτες στο απέναντι κτίριο. Δε θα φορέσει την μαντήλα που καλύπτει όλο της το πρόσωπο. Θα συνεχίσει να πουλάει τα βραχιολάκια που φτιάχνει μόνη της, θα κάνει αιματηρές οικονομίες, θα κάνει τα πάντα για να αποκτήσει ένα πράσινο ποδήλατο που έχει ερωτευθεί! Μ' αυτό θα μπορέσει να νικήσει επιτέλους τον παιδικό της φίλο Αμπντουλάχ, στην καθημερινή τους κόντρα του ποιος θα φτάσει πρώτος στο σχολείο. Μα δεν έχει ακούσει ποτέ αυτό το πεισμωμένα γελαστό κοριτσάκι ότι μόνο στα αγόρια επιτρέπονται οι ορθοπεταλιές;

«Το Απαγορευμένο Ποδήλατο» δε χρειαζόταν να είναι μία καλή ταινία για να μείνει στην ιστορία. Οι πρωτιές του είχαν εξασφαλισμένα τα ρεκόρ. Πρώτη ταινία που γυρίζεται στη Σαουδική Αραβία - μία χώρα που εδώ και 30 χρόνια έχει απαγορευθεί η λειτουργία κινηματογράφων. Πρώτη ταινία με σκηνοθέτη γυναίκα σε μία χώρα που, όπως λέει και η διευθύντρια του σχολείου της Γουάντζα, «η φωνή της γυναίκας δεν πρέπει να ακούγεται γιατί είναι αυτό που την εξευτελίζει». Πρώτη ταινία όπου η μικρή της ηρωίδα και η ιστορία της δεν προκαλεί απλά τα όρια της σεξιστικής μουσουλμανικής ηθικής, αλλά και της θεσπισμένης νομοθεσίας: οι γυναίκες δεν ψηφίζουν, δεν οδηγούν (ούτε ποδήλατο, ούτε αυτοκίνητο), δεν τους επιτρέπεται να δουλέψουν παρά σε συγκεκριμένες θέσεις, δεν καταγράφονται στο γενεαλογικό δέντρο της οικογένειάς τους, δεν αντιμιλούν, δεν μιλούν, δεν πρέπει να φαίνονται στους άντρες. Δεν υπάρχουν. Χαρακτηριστικά, η σεναριογράφος και σκηνοθέτης Χαϊφά Αλ-Μανσούρ γύρισε τις εξωτερικές σκηνές της ταινίας κρυμμένη μέσα σε αυτοκίνητο, με ακουστικά και μικρόφωνο, για να μην προσβληθούν οι περαστικοί βλέποντάς την να δίνει οδηγίες σε άντρες.

Κι όμως. «Το Απαγορευμένο Ποδήλατο», πέρα και πάνω από όλα, είναι και μία εξαιρετική ταινία. Η Αλ-Μανσούρ, με ανοιχτό μυαλό και βλέμμα, αυτοπεποίθηση και οικονομία λόγου που θα ζήλευε και μία πιο έμπειρη σκηνοθέτης, έπλασε ένα μικρό αριστούργημα. Το ένστικτό της στο πότε να επιλέγει ευρυγώνιες λήψεις και μεγάλες σεκάνς που δίνουν αυτόματα την αίσθηση ενός τόπου χωρίς να λένε πολλά και πότε να ζουμάρει σε λεπτομέρειες, αντικείμενα, βλέμματα αποδεικνύεται αλάνθαστο. Οπως και η ικανότητά της να κρατάει το μοντάζ σφιχτό στους εσωτερικούς χώρους όπου διαδραματίζεται το δράμα και να το αφήνει να αναπνέει έξω στους δρόμους - σαν και η ίδια η ταινία να θέλει να πάει μία βόλτα, ελεύθερη.

Παρόλο που η Αλ-Μανσούρ έχει δηλώσει ως επιρροή της τον «Κλέφτη Ποδηλάτων» του Βιτόριο ντε Σίκα, η ματιά της δεν είναι αυστηρά νεορεαλιστική. Η κοινωνική της παρατήρηση είναι ψύχραιμη, αδέκαστη και στοχευμένη. Η, σχεδόν παράλογη, αισιοδοξία της όμως καταγράφεται με μικρά, υπέροχα ψήγματα λυρισμού: η πρώτη φορά που η Γουάντζα βλέπει το ποδήλατο που θέλει να αγοράσει, αυτό εμφανίζεται... από τον ουρανό. Φορτωμένο στην οροφή ενός φορτηγού, με μια γέφυρα να μπλοκάρει τη θέα του πραγματικού οχήματος, το κοριτσάκι βλέπει ένα λαμπερό, πράσινο ποδήλατο να πετάει, με τις κορδέλες που στολίζουν το αστραφτερό τιμόνι του να ανεμίζουν. Αν αυτό δεν είναι σημάδι από τον Αλλάχ, τι είναι;

Η επιλογή της πρωτοεμφανιζόμενης Γουάντ Μοχάμεντ για να ερμηνεύσει την Γουάντζα είναι εξαιρετική. Δεν εκφράζει μόνο την σκηνοθέτη της, δεν κουβαλά απλά την ταινία στους ώμους της. Προσωποποιεί μία ολόκληρη χώρα που είναι έτοιμη να ενηλικιωθεί και να αλλάξει. Και είναι υπέρ της Αλ-Μανσούρ που ακόμα και με την επιλογή αυτού του κοριτσιού δίνει κάτι παραπάνω από ένα τόνο δυναμισμού, ισότητας και διεκδίκησης: πλημμυρίζει την ταινία με χαρά, όνειρο, πίστη ότι όλα θα πάνε καλά. Η μικρή Γουάντ ερμηνεύει την ηρωίδα της με παιχνιδιάρικη αυθάδεια κι όχι στρατευμένη οργή. Με λαμπερό χαμόγελο και όχι μεγαλίστικη προπαγάνδα. Με ένστικτο, αυτοπεποίθηση στην προσωπικότητά της και ατόφιο, γυναικείο κουράγιο. Θάρρος, άποψη και κριτική σκέψη απέναντι στα τριγύρω της τρομαγμένα μυαλά που κρύβονται κάτω από σκεπασμένα μαλλιά.

Η ψύχραιμη στάση της Αλ-Μανσούρ φαίνεται στον τρόπο που παρουσιάζει τους άντρες. Μπορεί ο πατέρας να είναι εξίσου ευνουχισμένος από την κουλτούρα του (πείθεται να αφήσει τη γυναίκα που αγαπά και να ψάξει νύφη που θα του χαρίσει ένα γιο), να αντιπροσωπεύει μία γενιά που καταστράφηκε από τις αντιλήψεις της. Ομως ο παιδικός φίλος της Γουάντζα μοιράζεται τη χαρά και τον καημό της φίλης του, δείχνει ατόφια δείγματα σεβασμού, μοιράσματος, αγάπης. Το μέλλον, αν δεν εμποτιστεί με μίσος από το Κοράνι, είναι ένας ανοιχτός δρόμος για να τρέξουν δύο ποδήλατα. Για να ανεμίσουν μαλλιά στον αέρα. 

 Γράφει ο Πέτρος Θεοδωρίδης

Η Χάιφα Αλ-Μανσούρ κατάγεται από τη Σαουδική Αραβία. Επίσης είναι γυναίκα. Και για την ακρίβεια γυναίκα που ασχολείται με τη σκηνοθεσία. Δε θέλουμε να φανούμε σε καμία περίπτωση ισλαμοφοβικοί, αλλά δεν πρέπει να παραβλέψουμε πως τέτοιες ενασχολήσεις ενέχουν και κάποιο ρίσκο στη Μέση Ανατολή. Αυτό εξάλλου έρχονται να το αποδείξουν και τα μηνύματα μίσους που έλαβε η δημιουργός μετά από ταινίες τις όπως το Women Without Shadows και το Απαγορευμένο Ποδήλατο ή Wadjda που θα μας απασχολήσει σε αυτές εδώ τις γραμμές. Μια γυναίκα που επιλέγει άμεσα ή έμμεσα να θίξει τη θέση των γυναικών στις ισλαμικές χώρες, σίγουρα χαρακτηρίζεται από θάρρος.

Ένα τέτοιο θαρραλέο κορίτσι, είναι και η Wadjda. Μεγαλώνοντας και πηγαίνοντας σχολείο στο Ριγιάντ, την προσοχή της κλέβει ένα πράσινο ποδήλατο. Δυστυχώς όμως, το ποδήλατο θεωρείται ανεπίτρεπτη ασχολία για τις θρησκευόμενες γυναίκες και έτσι η οικογένειά της δε διατίθεται να ικανοποιήσει την επιθυμία του παιδιού της ενώ παράλληλα η μητέρα της ανησυχεί για το ενδεχόμενο ο σύζυγός της να αποκτήσει και δεύτερη γυναίκα. Έτσι, η μικρή Wadjda αποφασίζει να συγκεντρώσει μόνη της τα χρήματα ξεκινώντας με τρόπους ανορθόδοξους που θα μπορούσαν να τη θέσουν ακόμη και σε κίνδυνο. Σύντομα όμως, εμφανίζεται μια κοινώς αποδεκτή από την κοινωνία ευκαιρία και αποφασίζει να πάρει μέρος σε ένα σχολικό διαγωνισμό αποστήθισης του Κορανίου. Τον κερδίζει αλλά θα καταφέρει να ικανοποιήσει την επιθυμία της με το χρηματικό έπαθλο που της αναλογεί;

Με τρόπο έμμεσο αλλά αισθητό, η Χάιφα Αλ-Μανσούρ ασκεί κριτική στα συντηρητικά αντανακλαστικά της ισλαμικής κοινωνίας και κυρίως στη δεινή θέση της γυναίκας σε αυτήν. Δεν εστιάζει όμως απλά στις δυσκολίες που συναντώνται στην καθημερινότητα, αλλά διαγράφει τους μηχανισμούς εμπέδωσης της πατριαρχίας ακόμη και στις τρυφερότερες ηλικίες σύμφωνα με τους προδιαγεγραμμένους κοινωνικούς ρόλους που φαντασιώνεται η θρησκεία. Κατάσταση μακρινή; Καθόλου αν σκεφτούμε τη διαχρονική επιρροή της Χριστιανικής Εκκλησίας μέχρι και σήμερα καθώς και το χαρακτηρισμό ως ταμπού κάθε προσπάθεια να ξεριζωθούν οι ξεπερασμένες απόψεις της. Μπορεί λοιπόν να πρόκειται για ένα θέμα που έχουν συνηθίσει και ίσως βαρεθεί αλλά ταυτόχρονα καλούμαστε να ξανατοποθετηθούμε πάνω σε ένα πρόβλημα δεν έχει αντιμετωπιστεί.

“Next Floor” Denis Villeneuve

“Next Floor”  («Επόμενος Όροφος»), που γυρίστηκε το 2008 και έχει τιμηθεί με 60 βραβεία διεθνώς σε περισσότερα από 200 φεστιβάλ -ανάμεσά τους το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας Μικρού Μήκους του Canal +, στο πλαίσιο της Εβδομάδας της Κριτικής στο Φεστιβάλ Καννών 2008.
Μια ταινία για ένα «γαστρονομικό μακελειό», σουρεαλιστικά διασκεδαστική, στα ίχνη του Μπουνιουέλ, που θα κοστίσει μόνο 9 λεπτά από το χρόνο σας.

Η μουσική στον κινηματογράφο. ost-original soundtrack

Το ost-original soundtrack είναι ένα ντοκιμαντέρ για τη μουσική στον κινηματογράφο. Αποτελεί μια ανεξάρτητη παραγωγή και μια συλλογική προσπάθεια ως ελάχιστο φόρο τιμής σε αυτούς που μας μπόλιασαν και μας μύησαν σε αυτό που σήμερα ονομάζουμε original soundtrack.

Συντελεστές Οι συντελεστές του ντοκιμαντέρ Ost-original soundtrack.

To Ost-original soundtrack είναι μια ανεξάρτητη παραγωγή, μια συλλογική προσπάθεια να δημιουργηθεί ενα ντοκιμαντέρ για την μουσική στον κινηματογράφο.

Παράγωγη : Ιδέα/Έρευνα : Σκηνοθεσία : Β. Σκηνοθέτη : Μοντάζ : Μιξάζ : Τεχνική επεξεργασία : Εικονολήπτης : Φωτογραφία : Μακιγιάζ : Πρωτότυπη Μουσική : Τσέλο : Βιολί : Μπάσο : Κιθάρα : Γραφίστρια : Kατασκευή website : Aρχειακό υλικό :

Σπύρος Ανδρεάδης / Φάνης Λογοθέτης Σπύρος Ανδρεάδης Φάνης Λογοθέτης Νίκος Κορμαρής Αλίκη Παναγή Βάλια Τσέρου 235 post production Φάνης Λογοθέτης Νίκος Κορμαρής Άννα Δημαρά Γιώργος Βαρσαμάκης Δημήτρης Κοτταρίδης Βασίλης Δήμος Λάκης Χαλκιόπουλος Γιώργος Τοσικιάν Δήμητρα Τσιλιγκίρη Νίκος Κορμαρής Περικλής Χούρσογλου, Νίκος Γκροσδάνης, Ankh Productions, Σπύρος Ανδρεάδης, Φάνης Λογοθέτης

«Οικογενειακή Υπόθεση» (“Pozitia Copilului”

Η Κορνίλια είναι μια δυναμική γυναίκα της ρουμανικής «άρχουσας» τάξης. Μ’ ένα τσιγάρο συνεχώς στο στόμα, κανονίζει τα πάντα, για τους πάντες και δεν αφήνει τίποτα να της πέσει κάτω. Για την τάση της αυτή μάλιστα, οι φίλοι της την αποκαλούν  «Κοντρόλια», παρωνύμιο το οποίο δεν την ενοχλεί καθόλου, μάλλον την κολακεύει. Οι σχέσεις της με τον 34χρονο γιο της είναι συνεχώς τεταμένες, καθώς εκείνος προσπαθεί απεγνωσμένα να ξεφύγει από τη μητρική φτερούγα προστασίας και ελέγχου. Το ότι ετοιμάζεται να φέρει στο σπίτι του και την κόρη -από άλλη σχέση- της φίλης του (την οποία φυσικά εκείνη δεν εγκρίνει καθόλου), την κάνει έξαλλη και μόνο σαν σκέψη.

Η μοίρα, όμως, τους παίζει ένα άσχημο παιχνίδι. Όταν εκείνος ένα βράδυ παρασύρει και σκοτώσει έναν έφηβο με το αυτοκίνητό του, εκείνη θα κάνει τα πάντα για να τον γλιτώσει από την καταδίκη. Με τα λεφτά της, τις γνωριμίες και το χαρακτήρα της, δε θα της είναι ιδιαίτερα δύσκολο. Θα παλέψει με νύχια και με δόντια, όμως όλα θα κριθούν από τη συνάντησή της με τους γονείς του θύματος, στο φτωχικό (αλλά πλούσιο σε ανθρώπινα αισθήματα) σπίτι τους, σ’ ένα λασπωμένο μικρό χωριό λίγο έξω από το Βουκουρέστι.

Η βραβευμένη με τη Χρυσή Άρκτο ταινία του ρουμάνου Καλίν Πέτερ Νέτζερ «δανείζεται» στοιχεία από τις σαπουνόπερες, κι εκεί ακριβώς που το «Κόκκινο Δωμάτιο» θα μπορούσε να συναντά τις «7 Θανάσιμες Πεθερές», φτιάχνει ένα εξαιρετικό ψυχογράφημα και δημιουργεί -εκ του μηδενός- το πλήρες πορτρέτο ενός γυναικείου χαρακτήρα που θα μείνει αξέχαστος (σ’ εμάς τουλάχιστον) μέσα στα χρόνια που έρχονται.

Ένα μεγάλο κομμάτι αυτής της επιτυχίας οφείλεται στη Λουμινίτα Γκεοργκίου και την εκπληκτική ερμηνεία της, στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Δεν της παίρνει ούτε δέκα λεπτά για να ξεδιπλώσει την πολυπλοκότητα του χαρακτήρα της Κορνίλια μπροστά στα μάτια μας. Αρωγός σε αυτό και η σκηνοθετική δομή της ταινίας. Με την κάμερα στο χέρι και μια σειρά από μεγάλης διάρκειας πλάνα, σχεδόν χωρίς μοντάζ, αφήνει χώρο στους ηθοποιούς της να παίξουν χωρίς το επιπρόσθετο άγχος της «σωστής» οπτικής γωνίας. Οι χαρακτήρες τους δεν είναι καρικατούρες, ούτε σύμβολα της τάξης που αντιπροσωπεύουν -αποκτούν σάρκα. Οστά και κυρίως υπόσταση.

Επιπροσθέτως, η κοινωνική κριτική που ασκείται, διαθέτει μια υπόγεια αίσθηση σαρκαστικού χιούμορ, που κάθε άλλο παρά δυναμιτίζει τη σοβαρότητα και την ευστοχία της. Η πιθανή προοπτική μεταφοράς του στόρι σε mainstream χολιγουντιανή εκδοχή μάς τρομάζει. Αντιθέτως, ένα θεατρικό ανέβασμά του θα το θεωρούσαμε σχεδόν επιβεβλημένο. Με δύναμη από το Βουκουρέστι. Ανθρωπιά, σαρκασμός, συγκίνηση, σπουδαίες ερμηνείες. Μία από τις σημαντικότερες ταινίες της φετινής σεζόν.


Info: «Οικογενειακή Υπόθεση» (“Pozitia Copilului” /“Child’s Pose”) -Κοινωνική, Δραματική. Ρουμανία 2013. Πρεμιέρα: Πέμπτη 17 Οκτωβρίου. Σκηνοθεσία: Καλίν Πέτερ Νέτζερ. Παίζουν: Λουμινίτα Γκεοργκιου, Μπόγκνταν Ντουμιτράτσε, Νατάσα Ραμπ, Ιλίνγκα Γκόια, Φλορίν Ζαμφιρέσκου, Βλαντ Ιβάνοφ, Αντριάν Τιτιένι. Διανομή: Seven Films-Spentzos Film
ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΑΚΗΣ ΛΑΚΤΑΡΙΔΗΣ 



Του Γιώργου Ρούσσου. TVXS.GR

Η νέα ταινία του Ρουμάνου σκηνοθέτη Κάλιν Πέτερ Νέτζερ, «Η Οικογενειακή Υπόθεση» είναι ένα συγκινητικό δράμα. Η Χρυσή Άρκτος του φετινού Βερολίνου περιγράφει την τραγική προσπάθεια απογαλάκτωσης ενός κακομαθημένου μοναχογιού από την υπερπροστατευτική μητέρα του. 

«Η "Οικογενειακή Υπόθεση" είναι μια ταινία, για την παθολογική σχέση μητέρας-γιου, για τη στάση του παιδιού απέναντι στους γονείς και το αντίστροφο, για γονείς που χάνουν τα παιδιά τους με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Μια ταινία εξαρτημένη από την κάμερα, που προσπαθεί να μεταδώσει ανθρώπινες καταστάσεις, συναισθήματα, συγκρούσεις, σπαρακτικά ξεσπάσματα, σχεδόν με την αυθεντικότητα ενός ντοκιμαντέρ. Οι χαρακτήρες αναλύονται, με σκοπό ο θεατής να κατανοήσει ή και να νιώσει συμπάθεια για τη φοβισμένη αυτή οικογένεια.», αναφέρει ο σκηνοθέτης Κάλιν Πέτερ Νέτζερ.

Η 60χρονη Κορνήλια, παρακολουθεί τον γιο της, Μπάρμπου, να προσπαθεί με όλο του το είναι να απογαλακτιστεί. Έχει μετακομίσει, απέκτησε το δικό του αυτοκίνητο, έχει μια κοπέλα που δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες της και το πιο ανησυχητικό απ’ όλα, αποφεύγει τη μητέρα του.

Όταν ο Μπάρμπου θα εμπλακεί σε ένα τραγικό δυστύχημα, η μητέρα του ενστικτωδώς θα χρησιμοποιήσει όλες της τις ικανότητες, τις γνωριμίες και τα χρήματα της για να τον σώσει από την καταδίκη του. Περιμένει έτσι να γίνει ξανά το εξαρτημένο παιδί που ήταν...

Δεδομένης μάλιστα της προηγούμενης κατάστασης του, δεν είναι δύσκολο να το υποθέσει αυτό. Αλλά υπάρχει μια πολύ λεπτή γραμμή που χωρίζει τη μητρική αγάπη από την ιδιοτελή χειραγώγηση. Θα μπορέσει άραγε η 60χρονη Κορνήλια να αφήσει τον γιο της Μπάρμπου να εξελιχθεί και να ξεφύγει από την εμβρυική του αυτή στάση;

Μετά το "Maria"του 2003 και το "Medal of Honor" του 2009, που είχαμε παρακολουθήσει και στο Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης, ο Ρουμάνος σκηνοθέτης Κάλιν Πέτερ Νέτζερ, επιστρέφει με την τρίτη μεγάλου μήκους ταινία του.

Ο Ρουμάνικος Κινηματογράφος είναι σε συνεχή άνοδο τα τελευταία χρόνια, έχοντας μας δώσει υπέροχα δείγματα γραφής τα οποία συχνά πυκνά είχαμε την ευκαιρία να απολαύσουμε και στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης είτε σε σχετικά Αφιερώματα, είτε συνηθέστερα, στο τμήμα "Ματιές στα Βαλκάνια". Ο σκηνοθέτης Κάλιν Πέτερ Νέτζερ και η νέα του ταινία "Οικογενειακή Υπόθεση", είναι ένα υπέροχο δείγμα της συγκεκριμένης Κινηματογραφικής Σχολής.

Η ταινία έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της τον Φλεβάρη στο Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ του Βερολίνου, εκεί όπου εντυπωσίασε κοινό και κριτικούς, αποσπώντας τόσο το μεγάλο βραβείο του Φεστιβάλ, δηλαδή τη Χρυσή Άρκτο Καλύτερης Ταινίας, όσο και το βραβείο FIPRESCI.

Πρωταγωνίστρια της ταινίας, είναι η υπέροχη Λουμίνια Γκεόργκιου. Μία σπουδαία ηθοποιός που μετράει τριάντα χρόνια κινηματογραφικής καριέρας έχοντας στο ενεργητικό της, ρόλους σε χαρακτηριστικές ταινίες, όπως ο "Άγνωστος Κώδικας" του 2000, "Η Οδύσσεια του Κυρίου Λαζαρέσκου" του 2005, το "4 Μήνες, 3 Εβδομάδες και 2 Μέρες" του 2007 καθώς και το αγαπημένο, "Πίσω από τους Λόφους" του 2012. Αξίζει να σημειώσουμε ότι συνεργασία της με τον Πίτερ Νέτζερ, ξεκίνησε το 2003, στο ντεμπούτο του σκηνοθέτη, "Maria".

Όσο για τον Μπόγκνταν Ντούμιτρας, είχε πρωταγωνιστήσει κι αυτός στο φιλμ "Η Οδύσσεια του Κυρίου Λαζαρέσκου" του 2005, αν και η αλήθεια είναι ότι έγινε ευρύτερα γνωστός για τον ρόλο του στην Αμερικάνικη τηλεοπτική σειρά "In Treatment".

Ο σεναριογράφος και σκηνοθέτης Κάλιν Πίτερ Νέτζερ, γεννήθηκε στη Ρουμανία το 1975. Το 1983, μετανάστευσε στη Γερμανία με τους γονείς του. Από το 1994 έως και το 1999, φοίτησε στην Εθνική Σχολή Θεάτρου και Κινηματογράφου στο Βουκουρέστι, στο Τμήμα Σκηνοθεσίας, απ’ όπου και απέκτησε το δίπλωμα του. 

Το ντεμπούτο του στον κινηματογράφο, έγινε με το φιλμ "Maria", στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο το 2003, όπου και απέσπασε το Μέγα Βραβείο της Επιτροπής και Αργυρές Λεοπαρδάλεις για τους πρωταγωνιστές του.

Η επόμενη ταινία του, το "Μετάλλιο Τιμής" (Medal of Honor) του 2009, προβλήθηκε σε περισσότερα από 30 διεθνή φεστιβάλ, ενώ όπως προείπαμε, προβλήθηκε και στο Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης, εκεί όπου και απέσπασε τον Χρυσό Αλέξανδρο καθώς και ακόμα τέσσερα βραβεία.